Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

मया तस्याभिषेकार्थं सलिलं चोद्यतं च यत् । सलिलं तेन तत्काष्ठे समादिष्टं कुबुद्धिना

Transliteration

mayā tasyābhiṣekārthaṃ salilaṃ codyataṃ ca yat | salilaṃ tena tatkāṣṭhe samādiṣṭaṃ kubuddhinā

Translation

اور اس کے ابھیشیک کے لیے جو جل میں نے تیار کیا تھا—اسی جل کو اس بدعقل شخص نے لکڑی کے ایک ٹکڑے پر انڈیلنے کا حکم دیا۔

Word by Word

• मया: by me
• मया: Karana (Agent in passive sense/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अभिषेकार्थम्: for the anointing
• अभिषेकार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अभिषेक (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अभिषेकस्य/अभिषेकाय अर्थः); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थक

• सलिलम्: water
• सलिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• उद्यतम्: raised/held up, prepared
• उद्यतम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्-यम् (धातु) → उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सलिलस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• सलिलम्: the water
• सलिलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेन: by him
• तेन: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्काष्ठे: on that piece of wood
• तत्काष्ठे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + काष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तत् काष्ठम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समादिष्टम्: directed/assigned
• समादिष्टम्: Karta (Predicate to salilam/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-दिश् (धातु) → समादिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सलिलस्य विशेषणम्

• कुबुद्धिना: by the foolish-minded one
• कुबुद्धिना: Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कु (उपसर्ग/अव्यय) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (कुबुद्धिः = दुष्टा बुद्धिः); स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिकस्य तृतीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Yājñavalkya (continuing narrative)

Skanda Dialogue

Listener: Śākalya (within the dialogue sequence)

Visual Art Cues

Scene: A vessel of consecration-water prepared by the sage is contemptuously redirected by the king onto a piece of wood; the moment captures sacrilege and impending wonder.

Characters & Entities

• Yājñavalkya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred materials prepared for worship must be used with reverence; misuse reflects adharma and inner impurity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse; it supports the broader tīrthamāhātmya teaching on correct ritual conduct.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhiṣeka (ritual bathing/consecration) and the proper use of its salila (water) are implied.