Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48
Devanagari script
व्रजमानौ च मार्गेऽपि कामधर्ममुपागतौ । अत्यौत्सुक्यात्सुसंहृष्टौ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः
Transliteration
vrajamānau ca mārge'pi kāmadharmamupāgatau | atyautsukyātsusaṃhṛṣṭau lajjāṃ tyaktvā sudūrataḥ
Translation
راہ میں چلتے ہوئے بھی وہ دونوں شہوت کے طریقے میں پڑ گئے؛ شدید اشتیاق اور سرشاری میں انہوں نے حیا کو بہت دور چھوڑ دیا۔
Word by Word
व्रजमानौ(the two) going
व्रजमानौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु) → व्रजमान (कृदन्त, शतृ/वर्तमानकृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन, पुल्लिङ्ग; गत्यर्थक-धातु √व्रज् (to go)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
मार्गेon the road
मार्गे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपेक्षाबोधक (also/even)
कामधर्मम्the act/duty of desire (sexual conduct)
कामधर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: ‘कामस्य धर्मः’), पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (object)
उपागतौhaving attained/reached
उपागतौ:
Karta (Predicate/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootउप-आ-गम् (धातु) → उपागत (कृदन्त, क्त/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन, पुल्लिङ्ग; √गम् (to go) with उप-आ (to reach/attain)
अत्यौत्सुक्यात्from excessive eagerness
अत्यौत्सुक्यात्:
Hetu/Apadana (Cause/Reason)
TypeNoun
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + औत्सुक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; ‘अति’ उपसर्गसदृश-पूर्वपद (very great)
सुसंहृष्टौvery delighted
सुसंहृष्टौ:
Karta (Qualifier of subject/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग) + सं-हृष् (धातु) → संहृष्ट (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त) विशेषण, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन, पुल्लिङ्ग; √हृष् (to rejoice) with सं- and सु- (well)
लज्जाम्shame/modesty
लज्जाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलज्जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु) → त्यक्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), √त्यज् (to abandon)
सुदूरतःfrom very far away
सुदूरतः:
Desha (Adverbial/देश)
TypeIndeclinable
Rootसु (अव्यय) + दूर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त: -तः), क्रियाविशेषण (adverb)
Speaker
Sūta (deduced)
FAQs
Ritual proximity to a holy place does not replace inner restraint; dharma requires mastery over impulsive desire.
The verse continues the Putra-tīrtha episode; the site’s sanctity is framed by a cautionary human storyline.
None; it describes conduct (kāma-driven behavior) rather than prescribing a rite.