Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

दंपत्योः स्नानमात्रेण जातेऽत्र स्यात्सुपुत्रकः । तस्मात्सुपुत्रदंनाम कुण्डमेतन्निगद्यते

Transliteration

daṃpatyoḥ snānamātreṇa jāte'tra syātsuputrakaḥ | tasmātsuputradaṃnāma kuṇḍametannigadyate

Translation

یہاں میاں بیوی کے طور پر محض غسل کرنے سے نیک بیٹا پیدا ہوتا ہے، ایسا کہا گیا ہے۔ اسی لیے اس کنڈ کو “سُپُترَدا” (نیک بیٹا عطا کرنے والا) کے نام سے پکارا جاتا ہے۔

Word by Word

• दम्पत्योः: of the couple (husband and wife)
• दम्पत्योः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दम्पती (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (दम्पती-शब्दः युगलवाचक); षष्ठी (सम्बन्ध), द्विवचन

• स्नान-मात्रेण: by mere bathing
• स्नान-मात्रेण: Karaṇa (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (करण), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (स्नानस्य मात्रम् = mere bathing)

• जाते: when (it) has occurred
• जाते: Adhikaraṇa (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) + त (क्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); नपुंसकलिङ्ग/सप्तमी-एकवचन (सति-सप्तमी: when it has occurred)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• स्यात्: would be/should become
• स्यात्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुपुत्रकः: a good son
• सुपुत्रकः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + पुत्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Anvaya (Reason/Inference marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-प्रयोग)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/निष्कर्षवाचक (therefore/from that)

• सुपुत्रदम्: giver of a good son
• सुपुत्रदम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + पुत्र (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (सुपुत्रं ददाति इति)

• नाम: named
• नाम: Saṃjñā-sūcaka (Name marker/नामसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (quotative/‘named’)

• कुण्डम्: pond/sacred pool
• कुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (this)

• निगद्यते: is called
• निगद्यते: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि+√गद् (धातु)
• Form: लट् (present); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (is called/said)

Speaker

Deductive: Purāṇic narrator in Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Suputradā

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A couple enters the lotus pond together, hands joined in saṅkalpa; a priest on the bank holds a water-pot and recites blessings; the pond’s name ‘Suputradā’ is inscribed on a stone stele; light rays fall on the water.

Characters & Entities

• Suputradā Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful tīrtha-bathing performed in dharmic intent is praised as a means to receive auspicious family blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Suputradā Kuṇḍa, a sacred tank renowned for granting a virtuous son.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) performed by the couple at the kuṇḍa.