Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

सर्वां वृत्तिं गृहस्थानां यथायोग्यं प्रयत्नतः । तवाग्रे किं वयं ब्रूमस्त्वं वेत्सि सकलं यतः

Transliteration

sarvāṃ vṛttiṃ gṛhasthānāṃ yathāyogyaṃ prayatnataḥ | tavāgre kiṃ vayaṃ brūmastvaṃ vetsi sakalaṃ yataḥ

Translation

آپ پوری کوشش سے گھر گرہستوں کی تمام کفالت ان کی ضرورت اور اہلیت کے مطابق فراہم کرتے ہیں۔ ہم آپ کے حضور کیا عرض کریں؟ کیونکہ آپ سب کچھ جانتے ہیں۔

Word by Word

• सर्वाम्: all
• सर्वाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वृत्तिम्: maintenance/means of livelihood
• वृत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गृहस्थानाम्: of householders
• गृहस्थानाम्: Sambandha (Relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गृहस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• यथायोग्यम्: appropriately
• यथायोग्यम्: Prakara (Manner adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास, क्रियाविशेषण (adverb), अर्थः—‘appropriately/as is proper’

• प्रयत्नतः: with effort
• प्रयत्नतः: Prakara (Manner adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb), अर्थः—‘with effort/earnestly’

• तव: your
• तव: Sambandha (Relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अग्रे: in your presence
• अग्रे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (locative adverb), अर्थः—‘in front/presence’

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ब्रूमः: say
• ब्रूमः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st), बहुवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वेत्सि: know
• वेत्सि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन

• सकलम्: everything
• सकलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मरूपेण

• यतः: since
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: हेतु-अव्यय (causal indeclinable), अर्थः—‘since/because’

Speaker

Unspecified (petitioners praising the king’s administration)

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: Brāhmaṇas conclude with deferential praise: the king is shown distributing provisions to householders and religious functionaries, embodying welfare and discernment.

Characters & Entities

• gṛhastha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Good governance is dharma: ensuring fair support for householders sustains society and enables religious life around tīrthas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not explicitly named in this verse; it functions as part of a tīrtha-centered narrative praising dharmic administration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse concerns social duty—appropriate provisioning and maintenance.