Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

कलिकालेन संस्पृष्टः श्वेतद्वीपोऽपि श्यामताम् । न प्रयाति द्विजश्रेष्ठास्ततस्तत्र निवेशितः

Transliteration

kalikālena saṃspṛṣṭaḥ śvetadvīpo'pi śyāmatām | na prayāti dvijaśreṣṭhāstatastatra niveśitaḥ

Translation

اے برہمنوں میں برتر! کَلی یُگ کے لمس سے بھی شویت دویپ سیاہی (تاریکی) کی طرف نہیں جاتا؛ اسی لیے اسے وہاں قائم کیا گیا۔

Word by Word

• कलिकालेन: by the time of Kali (Kali age)
• कलिकालेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलियुगस्य कालः)

• संस्पृष्टः: touched/affected
• संस्पृष्टः: —
• Type: Adjective
• Root: सम्+स्पृश् (धातु) → संस्पृष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘श्वेतद्वीपः’ इत्यस्य विशेषणम्

• श्वेतद्वीपः: Śvetadvīpa
• श्वेतद्वीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• अपि: even
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (even/also)

• श्यामताम्: darkness/blackness (state of being dark)
• श्यामताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्यामता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म (state reached)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• प्रयाति: goes/attains
• प्रयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• द्विजश्रेष्ठाः: O best of the twice-born
• द्विजश्रेष्ठाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयोगः (addressing); कर्मधारयः (श्रेष्ठा द्विजाः)

• ततः: therefore/then
• ततः: —
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: हेतु/अनन्तरार्थक-अव्यय (therefore/then)

• तत्र: there
• तत्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• निवेशितः: was placed/settled
• निवेशितः: —
• Type: Adjective
• Root: नि+विश् (धातु) → निवेशित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle/causative nuance possible), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; (अध्याहृतः ‘श्वेतद्वीपः’) इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śuklatīrtha (Śvetadvīpa zone)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijaśreṣṭhas / Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A luminous white island-like sacred zone set within a darker surrounding landscape; a personified Kali approaches but cannot dim the radiance; Viṣṇu’s protective presence is implied or shown as a boundary aura.

Characters & Entities

• Kali
• Śvetadvīpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True sanctity is defined by steadfast purity that remains unshaken even in Kali-yuga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śuklatīrtha/its sacred region, characterized by the ‘whiteness’ associated with Śvetadvīpa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; the verse emphasizes the tīrtha’s incorruptible nature.