Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

पर्वतोऽयं भवेद्गम्यो मासानष्टौ सुरेश्वर । यावन्मीनस्थितो भानुः प्रगच्छति श्रुतं मया

parvato'yaṃ bhavedgamyo māsānaṣṭau sureśvara | yāvanmīnasthito bhānuḥ pragacchati śrutaṃ mayā

اے سُریشور (دیوتاؤں کے مالک)، میں نے سنا ہے کہ یہ پہاڑ آٹھ مہینے تک قابلِ رسائی رہتا ہے—جب تک بھانو (سورج) برجِ حوت میں ٹھہر کر اپنا سفر کرتا رہتا ہے۔

पर्वतःthe mountain
पर्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
गम्यःaccessible, passable
गम्यः:
Karta (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम्)
Formकर्तव्य/योग्यतार्थक कृदन्त (यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पर्वतस्य)
मासान्months
मासान्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; काल-परिमाण (duration)
अष्टौeight
अष्टौ:
Kāla-adhikaraṇa (कालपरिमाण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘मासान्’ विशेषयति
सुरेश्वरO lord of the gods
सुरेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर + ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सुराणाम् ईश्वरः’
यावत्as long as, until
यावत्:
Kāla-adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (पर्यन्तार्थक/temporal limit ‘as long as/until’)
मीनस्थितःsituated in Pisces
मीनस्थितः:
Karta (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमीन + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष: ‘मीने स्थितः’
भानुःthe sun
भानुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रगच्छतिmoves onward, proceeds
प्रगच्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + गम् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
श्रुतम्(this is) heard/known
श्रुतम्:
Karma (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रु)
Formभूतकृदन्त (क्त) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्मवाच्ये ‘श्रुतम् (इति)’ = heard/known (as report)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

Unspecified in the snippet (contextually a devotee/party addressing Indra as “Sureśvara” within the Tīrthamāhātmya narrative)

Type: peak

Scene: A narrator explains that the mountain is traversable for eight months, keyed to the Sun’s stay in Pisces and onward—pilgrims moving along a mountain path under a clear sky.

S
Sureśvara (Indra)
B
Bhānu (Sun)
M
Mīna (Pisces)

FAQs

Pilgrimage is aligned with cosmic order—sacred travel is most fruitful when undertaken in the proper season and time.

A sacred mountain-tīrtha described in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, whose accessibility is tied to seasonal/solar movement.

No explicit rite is stated here; the prescription is temporal—undertake the journey during the stated months/solar transit.