Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27
Devanagari script
विवेश वदनं तस्य वल्मीकं पन्नगो यथा । अथ तैर्मार्गगणैर्विद्धः स वक्त्रांतान्नदंस्ततः
Transliteration
viveśa vadanaṃ tasya valmīkaṃ pannago yathā | atha tairmārgagaṇairviddhaḥ sa vaktrāṃtānnadaṃstataḥ
Translation
وہ اس کے منہ میں ایسے داخل ہوا جیسے سانپ بل میں داخل ہوتا ہے۔ پھر مارگا کے ساتھیوں سے چھد کر، وہ اپنے منہ کے کونے سے چیخنے لگا۔
Word by Word
विवेशentered
विवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
वदनम्mouth
वदनम्:
Karma (Goal/object of motion/कर्म)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वल्मीकम्an anthill
वल्मीकम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootवल्मीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पन्नगःa serpent
पन्नगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यथाas, like
यथा:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative particle)
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरबोधक-अव्यय (sequence particle)
तैःby those
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
मार्गगणैःby the groups (stationed) on the path / by the path-troops
मार्गगणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मार्गस्य गणाः)
विद्धःpierced, struck
विद्धः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject qualifier/कर्तृसमनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootव्यध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वक्त्रान्तात्from the mouth-end
वक्त्रान्तात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवक्त्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वक्त्रस्य अन्तः)
नदन्roaring, crying out
नदन्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Concomitant action/कर्तृसमनाधिकरण)
TypeVerb
Rootनद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअनन्तर/ततः-देशकालवाचक-अव्यय (adverb: then/from there)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya; speaker not explicit in verse)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The arrow penetrates the demon’s mouth; the imagery echoes a serpent slipping into an anthill; Mārgā’s gaṇas swarm and strike, and the demon cries out from the mouth-corner.
Characters & Entities
D
Devī (as Mārgā)M
MārgagaṇaS
Serpent (pannaga)A
Anthill (valmīka)FAQs
Purāṇic imagery dramatizes the consequences of adharma: the aggressor is struck and forced into helpless outcry.
Not specified in this verse.
None.