Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तस्याः संदर्शनादेव ततः कामशरैर्हतः । स दानवप्रधानश्च तत्क्षणादेव सद्द्विजाः

Transliteration

tasyāḥ saṃdarśanādeva tataḥ kāmaśarairhataḥ | sa dānavapradhānaśca tatkṣaṇādeva saddvijāḥ

Translation

اے نیک دوبار جنم لینے والو! محض اس کے دیدار سے ہی دانَووں کا وہ سردار کام دیو کے تیروں سے فوراً زخمی ہو کر گر پڑا۔

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• संदर्शनात्: from (the) sight/seeing
• संदर्शनात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: संदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्

• एव: indeed/just
• एव: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• ततः: then/thereupon
• ततः: Avyaya (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदर्थक-अव्ययम् (thereupon/from that)

• कामशरैः: by the arrows of Kāma
• कामशरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काम-शर (प्रातिपदिक; काम + शर)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कामस्य शराः)

• हतः: struck/slain
• हतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• दानवप्रधानः: the chief of the demons
• दानवप्रधानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव-प्रधान (प्रातिपदिक; दानव + प्रधान)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (दानवानां प्रधानः)

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• तत्क्षणात्: from that very moment
• तत्क्षणात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तत्-क्षण (प्रातिपदिक; तत् + क्षण)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (तस्मिन् क्षणे/तत्क्षण)

• एव: indeed/just
• एव: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• सत्-द्विजाः: O good twice-born (Brahmins)
• सत्-द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत्-द्विज (प्रातिपदिक; सत् + द्विज)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/Nominative used as address), बहुवचनम्; कर्मधारयः (सन्तः द्विजाः)

Speaker

Sūta (narration addressing dvijas)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: saddvijāḥ (twice-born listeners)

Visual Art Cues

Scene: A formidable dānava-chief, armored and proud, is halted mid-stride as an unseen Kāma releases flower-arrows; before him stands a radiant maiden/Devī-like figure whose mere presence triggers his collapse into enchantment.

Characters & Entities

• Kāma (Kāmadeva)
• Dānavapradhāna (daitya leader)
• Dvipra (twice-born)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāma can overwhelm instantly through the senses; dharma therefore praises restraint and devotion as safeguards.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it continues the Vindhya-centered tīrtha-māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse illustrates the psychological-spiritual force of kāma through Purāṇic imagery.