Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

यतिभिश्च तथा ग्रामैर्वर्णग्रामैः पृथ ग्विधैः । ततं च विततं चैव घनं सुषिरमेव च

Transliteration

yatibhiśca tathā grāmairvarṇagrāmaiḥ pṛtha gvidhaiḥ | tataṃ ca vitataṃ caiva ghanaṃ suṣirameva ca

Translation

نپی تلی لے اور راگوں کے ساتھ، نغموں اور حروف کے گوناگوں گروہوں کے ساتھ؛ اور سازوں میں تَنتری، اَوَنَدھ (چمڑے والے)، گھَن اور سُشِر (بانسری وغیرہ)—سب سے اس کی پیشکش کامل تھی۔

Word by Word

• यतिभिः: with yatīs (ascetics)
• यतिभिः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक: likewise)

• ग्रामैः: with grāmas (musical scales/sets)
• ग्रामैः: करण
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• वर्णग्रामैः: with groups of notes (varṇa-grāmas)
• वर्णग्रामैः: करण
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक) + ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; ‘वर्णानां ग्रामाः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• पृथक्: separately, variously
• पृथक्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय (भेदवाचक: separately/variously)

• विधैः: of kinds, in types
• विधैः: करणविशेषण
• Type: Adjective
• Root: विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ग्रामैः/वर्णग्रामैः)

• ततम्: stringed (instrument/category)
• ततम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: तन् (धातु) + क्त (तत)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• विततम्: stretched (instrument/category)
• विततम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: वि-तन् (धातु) + क्त (वितत)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• एव: indeed
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण)

• घनम्: percussion/solid (instrument category)
• घनम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: घन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• सुषिरम्: wind/hollow (instrument category)
• सुषिरम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: सुषिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• एव: indeed
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāradeva

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotional performance with voice and a full ensemble: stringed instruments, drums, cymbals, and flutes; patterned rhythms and syllabic groupings animate the temple courtyard.

Characters & Entities

• Brāhmaṇī (a Brahmin woman)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa sanctifies refined human culture—music and rhythm—when dedicated to God at a tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The musical offering is situated in the Kedāra devotional setting of this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it elaborates the devotional offering as musically complete (notes, modes, and instruments).