Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

ये चान्येषु च देशेषु स्थानेषु च गताः क्वचित् । एतत्स्थानं परित्यज्य सत्यमेतद्विजोत्तमाः

Transliteration

ye cānyeṣu ca deśeṣu sthāneṣu ca gatāḥ kvacit | etatsthānaṃ parityajya satyametadvijottamāḥ

Translation

اور جو لوگ دوسرے دیسوں اور دوسرے مقامات کی طرف کبھی چلے گئے، اس مقدّس استھان کو چھوڑ کر—یہی سچ ہے، اے بہترین دِویجوں۔

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (Plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• अन्येषु: in other
• अन्येषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• देशेषु: in regions/countries
• देशेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्

• स्थानेषु: in places
• स्थानेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• गताः: gone
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भूतकाले (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• क्वचित्: somewhere/at some time
• क्वचित्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: देश/काल-अव्ययम् (adverb: somewhere/at some time)

• एतत्-स्थानम्: this place
• एतत्-स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (determinative: 'this place'); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Kriya-viseshana (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि-त्यज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (gerund/absolutive): 'having abandoned'

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Pradhana-visheshya (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; वाक्ये विधेयम् (predicate)

• एतत्: this
• एतत्: Pradhana-visheshya (Subject of equational clause/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• द्विज-उत्तमाः: O best of the twice-born (brahmins)
• द्विज-उत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः ('श्रेष्ठा द्विजाः'); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; संबोधनार्थे प्रयुक्तम् (vocative sense)

Speaker

Narrative voice (contextual exhortation within Sūta’s account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Veda-sthāna (as characterized in the passage)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijoत्तमाः (best of the twice-born)

Visual Art Cues

Scene: A revered tīrtha precinct where elders (dvija-uttamas) are addressed; a didactic moment warning against abandoning the sacred station for other lands.

Characters & Entities

• Sthāna (sacred place)
• Dvijottama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A holy place is not interchangeable; steadfastness to a sanctified sthāna is treated as a serious dharmic commitment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse underscores ‘this sthāna’ within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the excerpt does not specify the tīrtha’s proper name.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the instruction is behavioral—do not abandon the sanctified place in favor of other regions.