Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ततो भूपस्य राष्ट्रस्य नाशार्थं जगृहुर्जलम् । क्रोधेन महताविष्टा वेपमाना निरर्गलम्

Transliteration

tato bhūpasya rāṣṭrasya nāśārthaṃ jagṛhurjalam | krodhena mahatāviṣṭā vepamānā nirargalam

Translation

پھر وہ شدید غضب میں ڈوبے ہوئے، بے قابو لرزتے ہوئے، بادشاہ کی سلطنت کی ہلاکت کے لیے شاپ-کِریا کے طور پر پانی اٹھا لے گئے۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Temporal/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: ततः-शब्दः, अपादान/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/from that)

• भूपस्य: of the king
• भूपस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• राष्ट्रस्य: of the kingdom
• राष्ट्रस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• नाश-अर्थम्: for destruction
• नाश-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: नाश (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास: 'नाशाय' (for destruction); द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् प्रयोग

• जगृहुः: took, seized
• जगृहुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• क्रोधेन: with anger
• क्रोधेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• महतā: great
• महतā: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (of क्रोधेन: 'with great [anger]')

• आविष्टाः: overcome, possessed
• आविष्टाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-विश् (धातु) + क्त
• Form: कृदन्त-विशेषण (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'possessed/overcome'

• वेपमानाः: trembling
• वेपमानाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेप् (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'trembling'

• निरर्गलम्: without restraint, unimpededly
• निरर्गलम्: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: निर्- + अर्गल (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणवत् नपुंसक-द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययप्रयोग (adverbial accusative): 'without restraint'

Speaker

Sūta (narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Enraged sages seize water in their palms or vessels to launch a curse aimed at the king’s realm; their bodies tremble with uncontrolled fury.

Characters & Entities

• king (bhūpa)
• kingdom (rāṣṭra)
• sages/brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Collective dharma is fragile; when the righteous are wronged or dharma is violated, consequences can extend to an entire realm.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Not named in this verse; it depicts a karmic consequence episode within the tīrtha section.

What ritualistic prescription is mentioned?

A curse-rite gesture is implied: taking up water as a formal act preceding a śāpa.