Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

एतेषां परलोकोऽत्र विद्यते ये तपोरताः । न च मर्त्यफलं किंचिदपि स्वल्पतरं भवेत्

Transliteration

eteṣāṃ paraloko'tra vidyate ye taporatāḥ | na ca martyaphalaṃ kiṃcidapi svalpataraṃ bhavet

Translation

جو لوگ تپسیا میں رَت ہیں، اُن کے لیے یہاں حقیقتاً پرلوک ہی اصل ہے؛ دنیوی انسانی ثواب، خواہ کتنا ہی چھوٹا ہو، اُن کے نزدیک کوئی وقعت نہیں رکھتا۔

Word by Word

• एतेषाम्: of these
• एतेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural)

• परलोकः: the other world, afterlife
• परलोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परलोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (परः लोकः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• विद्यते: exists, is found
• विद्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; भावे/सत्तायाम् प्रयोगः (exists)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• तपोरताः: devoted to austerity
• तपोरताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तपस् + रत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तपसि रताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifying 'ये')

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• मर्त्यफलम्: mortal (worldly) fruit/result
• मर्त्यफलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्यफल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मर्त्यस्य फलम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• किंचित्: anything, some (thing)
• किंचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अनिश्चितपरिमाण (some/any)

• अपि: even, also
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)

• स्वल्पतरम्: smaller, more trifling
• स्वल्पतरम्: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्पतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तृतीय-तुलनात्मक (comparative degree) विशेषण

• भवेत्: would be, might become
• भवेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

The wives (bhāryāḥ)

Visual Art Cues

Scene: A calm ascetic (tapasvin) seated near a sacred landscape, turning away from small worldly offerings, gaze lifted toward a luminous ‘higher world’ symbolized by a radiant horizon or celestial path.

Characters & Entities

• tapas (austerity)
• paraloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Those established in tapas prioritize transcendent merit over short-lived worldly gain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is referenced as a path, but no specific rite is prescribed here.