Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 90

न स्मरामि त्वया प्रोक्तं कदाचिद्वि कृतं वचः । रहस्यपि विशालाक्षि किमु भोजनसंसदि

na smarāmi tvayā proktaṃ kadācidvi kṛtaṃ vacaḥ | rahasyapi viśālākṣi kimu bhojanasaṃsadi

“مجھے یاد نہیں کہ تم نے کبھی کوئی سخت یا نامناسب بات کہی ہو؛ اے بڑی آنکھوں والی، خلوت میں بھی نہیں—تو پھر کھانے کی مجلس میں کیسے؟”

not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
स्मरामिI remember
स्मरामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलट्-लकार; परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent-instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्तम्spoken
प्रोक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘वचः’ इत्यस्य विशेषण
कदाचित्ever
कदाचित्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; अनिश्चित-कालवाचक (indefinite temporal adverb)
विapart/especially (as prefix)
वि:
Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गार्थक (preverb/particle), ‘विशेषेण’
कृतम्done; made
कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘वचः’ इत्यस्य विशेषण — ‘done/made (harsh)’
वचःword/speech
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
रहसिin private
रहसि:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरहस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle: ‘even/also’)
विशाल-अक्षिO large-eyed one
विशाल-अक्षि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविशाल (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘large-eyed’); स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन
किमुhow much more then
किमु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिम् + उ (अव्यय-निपात)
Formअव्यय; प्रश्न/अधिक्यसूचक निपात (‘how much more/what then’)
भोजन-संसदिin the dining hall/assembly
भोजन-संसदि:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक) + संसद् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘in the dining assembly’); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

Anarta-adhipati (the king; husband of Damayantī, lamenting)

Scene: The king speaks softly through tears, recalling the queen’s calm, dignified presence in both private chambers and public dining assemblies.

D
Damayantī

FAQs

Right speech is dharma: purity of words in private and public is presented as a hallmark of virtue.

The verse occurs within the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra māhātmya context, though it praises conduct rather than the site directly.

None; the emphasis is on ethical discipline (sad-vṛtta) in speech.