Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61

Devanagari script

राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन

Transliteration

rājovāca | ahaṃ vaḥ prakariṣyāmi rakṣāṃ brāhmaṇasattamāḥ | tapasthito'pi kārye'tra na bhīḥ kāryā kathaṃcana

Translation

بادشاہ نے کہا: اے برہمنوں کے سردارو! میں تمہارے لیے حفاظت کا انتظام کروں گا۔ اگرچہ میں تپسیا میں مشغول ہوں، اس معاملے میں تمہیں کسی طرح کا خوف نہ کرنا چاہیے۔

Word by Word

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वः: to you (pl.)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-रूप (Dative/Genitive), बहुवचन; अत्र चतुर्थी (to you) अधिक

• प्रकरिष्यामि: I will provide/arrange
• प्रकरिष्यामि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• रक्षाम्: protection
• रक्षाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ब्राह्मणसत्तमाः: O best of brāhmaṇas
• ब्राह्मणसत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)

• तपस्थितः: engaged in austerity
• तपस्थितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + स्थित (स्था धातु + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण अहम् इति

• अपि: even though
• अपि: Sambandha/Concession (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (concessive particle)

• कार्ये: in the matter/task
• कार्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (negation particle)

• भीः: fear
• भीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कार्या: to be done, to be made (i.e., should be)
• कार्या: Vidhana (Predicate qualifier/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative) भीः इति

• कथंचन: in any way, at all
• कथंचन: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचन (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

Speaker

King (Rājā)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A king, seated or standing in a modest court near a sacred locale, raises his hand in a gesture of assurance (abhaya-mudrā-like), addressing brāhmaṇas who stand with folded hands.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A ruler’s austerity is incomplete without protection of dharmic life; rakṣā of the righteous is a core expression of rājadharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The assurance of protection is tied to establishing a stable sacred community within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; the practical duty of protection is emphasized as dharmic action.