Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

Transliteration

sa bhrāṃtaḥ sarvatīrthāni prabhāsādyāni kṛtsnaśaḥ | tapasvī niyatāhāro bhikṣānnakṛtabhojanaḥ

Translation

وہ بھٹکتا ہوا پربھاس وغیرہ تمام تیرتھوں کی پوری طرح یاترا کرتا رہا۔ وہ تپسوی تھا، خوراک میں پابند، اور بھیک سے حاصل شدہ اناج ہی سے گزارا کرتا تھا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• भ्रान्तः: having wandered
• भ्रान्तः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भ्रम् (धातु) → भ्रान्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• सर्वतीर्थानि: all sacred places
• सर्वतीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाणि तीर्थानि)

• प्रभासाद्यानि: beginning with Prabhāsa
• प्रभासाद्यानि: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रभास + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष (प्रभासः आदिः येषाम् = beginning with Prabhāsa)

• कृत्स्नशः: completely
• कृत्स्नशः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक) + शस् (अव्ययीभाव/तद्धित-अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), शस्-प्रत्ययान्त (entirely, wholly)

• तपस्वी: an ascetic
• तपस्वी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नियताहारः: of regulated diet
• नियताहारः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नियत + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (नियतः आहारः यस्य)

• भिक्षान्नकृतभोजनः: one whose meal was made of alms-food
• भिक्षान्नकृतभोजनः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भिक्षा + अन्न + कृत + भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि (भिक्षान्नेन कृतं भोजनं यस्य)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (as starting point) and ‘all tīrthas’ (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: The king-ascetic travels from tīrtha to tīrtha, beginning at Prabhāsa, carrying minimal belongings, living on alms, with the sea/river and shrines marking his route.

Characters & Entities

• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-yātrā is ideally joined with tapas—simplicity, regulated living, and humility—so that pilgrimage becomes inner purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa is named as a leading tīrtha among many visited, situating the narrative within the broader sacred map of India.

What ritualistic prescription is mentioned?

A pilgrim’s discipline is indicated: regulated diet and living on alms (bhikṣā), a traditional yātrā-vrata style of conduct.