Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा रूपैः पृथग्विधैः । अष्टषष्टिषु क्षेत्रेषु तस्य ताः संस्थिताः सदा

aṣṭaṣaṣṭivibhāgena bhūtvā rūpaiḥ pṛthagvidhaiḥ | aṣṭaṣaṣṭiṣu kṣetreṣu tasya tāḥ saṃsthitāḥ sadā

اٹھسٹھ حصّوں میں بٹ کر اور جدا جدا صورتیں اختیار کر کے، وہ مائیں اُس کے اٹھسٹھ مقدّس کشتروں میں ہمیشہ قائم رہتی ہیں۔

अष्टषष्टि-विभागेनby the division into sixty-eight parts
अष्टषष्टि-विभागेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअष्टषष्टि (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Adverbial participle/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
रूपैःwith forms
रूपैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
पृथक्-विधैःof different kinds, distinct
पृथक्-विधैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपृथक् (अव्यय-प्रातिपदिकवत्) + विध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (रूपैः); समासः कर्मधारयः (पृथग्विधाः = पृथक् विधाः)
अष्टषष्टिषुin the sixty-eight
अष्टषष्टिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअष्टषष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (संख्याशब्दः); अधिकरणे
क्षेत्रेषुin the sacred fields/regions
क्षेत्रेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ताःthey (fem.)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
संस्थिताःwere stationed/settled
संस्थिताः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि/स्थितिवाचक (ताः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)

Sūta (deduced)

Tirtha: Ṣaṭ-ṣaṣṭi Mātṛ-kṣetra-maṇḍala (66-fold Mātṛ seats)

Type: kshetra

Scene: The Mothers divide and assume distinct forms, each enthroned in her own kṣetra, forming a sacred mandala of sixty-six seats.

M
Mātaraḥ (Mātṛkās)
K
Kṣetra (sacred fields)

FAQs

Sacred power is not confined to one spot; divine energies manifest in many forms across a network of holy places, sustaining dharma everywhere.

The verse praises the kṣetra-network (sixty-six kṣetras) within the Hāṭakeśvara/Luptatīrtha māhātmya setting of Nāgarakhaṇḍa.

No explicit ritual is stated; the focus is on the theological geography of the kṣetras.