Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

ततस्ते व्यंतराः खिन्ना निराशास्तस्य पूरणे । भूतास्तस्य पुरो गत्वा चुक्रुशुः कुशभूपतेः

tataste vyaṃtarāḥ khinnā nirāśāstasya pūraṇe | bhūtāstasya puro gatvā cukruśuḥ kuśabhūpateḥ

پھر وہ ویَنتَر تھک ہار کر، اسے بھرنے کی امید سے مایوس ہو گئے۔ وہ بھوتوں سمیت آگے بڑھ کر راجا کُش کے حضور گئے اور فریاد کرنے لگے۔

ततःthen / therefore
ततः:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रम/हेतुवाचक (then/therefore)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम
व्यन्तराःVyantaras (a class of beings)
व्यन्तराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यन्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
खिन्नाःdistressed / weary
खिन्नाः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखिद् (धातु) → खिन्न (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त
निराशाःhopeless
निराशाः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिराश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; नञ्-समासार्थक (without hope)
तस्यof that / his
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
पूरणेin the filling / in (the act of) filling
पूरणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; भाववाचक
भूताःbeings
भूताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
पुरःin front
पुरः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; देशवाचक (in front)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत्वा (क्त्वा)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया
चुक्रुशुःthey cried out
चुक्रुशुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रुश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्स-भूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्
कुश-भूपतेःof King Kuśa
कुश-भूपतेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक) + भूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘कुशस्य भूपतिः’)

Narrator (contextual Purāṇic voice within Tīrthamāhātmya; exact speaker not specified in snippet)

Type: kshetra

Listener: Sages (frame implied)

Scene: A group of weary Vyaṃtaras—dust-covered, disheveled—approach King Kuśa in his court or camp, hands raised in supplication, faces strained with frustration.

V
Vyaṃtaras
B
Bhūtas
K
King Kuśa (Kuśabhūpati)

FAQs

Even powerful beings must yield before the unseen sanctity of a tīrtha, and rightful authority is approached for resolution.

A Nāgarakhaṇḍa tīrtha whose terrain resists being filled; the narrative is tied to King Kuśa, but the site name is not in this verse.

No ritual is prescribed; the verse describes a petition/complaint to the king.