Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

जलमध्यगतं यच्च सेतुखंडं द्वितीयकम् । तत्र रामेश्वरो यश्च मध्याह्ने तं प्रपूजयेत्

Transliteration

jalamadhyagataṃ yacca setukhaṃḍaṃ dvitīyakam | tatra rāmeśvaro yaśca madhyāhne taṃ prapūjayet

Translation

اور دوسرا سیتو-مندر جو پانی کے بیچ واقع ہے—وہاں مقیم رامیشور کی دوپہر کے وقت خاص عقیدت سے پوجا کرنی چاہیے۔

Word by Word

• जलमध्यगतं: situated in mid-water
• जलमध्यगतं: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जल + मध्य + गत (गम्-धातु, क्त-प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुषभाव: ‘जलमध्यं गतम्’); क्त-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Relative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयार्थक)

• सेतुखण्डं: the Setu-section
• सेतुखण्डं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सेतु + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सेतोः खण्डम्’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• द्वितीयकम्: the second
• द्वितीयकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीयक (प्रातिपदिक; द्वितीय से तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• रामेश्वरः: Rāmeśvara
• रामेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रामेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• मध्याह्ने: at midday
• मध्याह्ने: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: मध्याह्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रपूजयेत्: should worship
• प्रपूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narratorial voice within Tīrthamāhātmya (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jala-madhya Setu-khaṇḍa Rāmeśvara (second shrine)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A liṅga shrine rises from or sits upon a small rocky islet amid shimmering waters; at midday, a devotee approaches by boat to offer worship under the blazing sun, with the Setu line visible on the horizon.

Characters & Entities

• Rāmeśvara
• Setu (Setukhaṇḍa)
• Ocean/Waters (jala)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places prescribe sacred timings; honoring them aligns devotion with cosmic order (kāla-dharma).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A ‘second’ Setu-khaṇḍa shrine described as being amid waters, within the Setubandha/Rāmeśvara tīrtha landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Madhyāhna-pūjā—worship at midday, specifically directed to the Rāmeśvara at the water-situated shrine.