Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

ततः कथावसाने च चलचित्तं रघूत्तमम् । विलोक्य प्रददौ तस्मै रत्नाभरणमुत्तमम्

Transliteration

tataḥ kathāvasāne ca calacittaṃ raghūttamam | vilokya pradadau tasmai ratnābharaṇamuttamam

Translation

اور جب حکایت کا اختتام ہوا تو رَگھوُتّم کے متزلزل دل کو دیکھ کر اُس نے اُسے ایک نہایت عمدہ رتن کا زیور عطا کیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• कथावसाने: at the end of the story
• कथावसाने: Adhikarana (Time/Occasion)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (locative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (कथायाः अवसाने)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• चलचित्तम्: restless-minded
• चलचित्तम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चल (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular); कर्मधारयः = ‘चलम् चित्तम् यस्य/यत्’ used as adjective to रघूत्तमम्

• रघूत्तमम्: Raghūttama (Rāma)
• रघूत्तमम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (रघोः उत्तमः) = epithet of Rāma

• विलोक्य: having observed
• विलोक्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वि+लोक् (धातु) → विलोक्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (gerund) = having seen/observed; अव्ययभाव

• प्रददौ: gave
• प्रददौ: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र+दा (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद) = perfect; प्रथम-पुरुष, एकवचन (3rd person singular)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (dative singular)

• रत्नाभरणम्: a jewel-ornament
• रत्नाभरणम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (रत्नानाम् आभरणम्)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative singular); विशेषणम् रत्नाभरणम् प्रति

Speaker

Unspecified narrator within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Raghūttama (recipient)

Visual Art Cues

Scene: At the end of the discourse, Agastya notices Raghūttama’s wavering mind and places an excellent jewel-ornament into his hands as a stabilizing blessing.

Characters & Entities

• Rāma
• Agastya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A compassionate sage supports the troubled mind, giving reassurance and auspicious blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sanctified āśrama setting is implied—where blessings and boons are granted in a tīrtha context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; it depicts an auspicious bestowal (pradāna) by a sage as a blessing.