Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः । कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः

Transliteration

tato hāṭakamādāya tadākāraṃ pitāmahaḥ | kṛtvā liṃgaṃ svayaṃ tatra sthāpayāmāsa harṣitaḥ

Translation

پھر پِتامہ (برہما) نے سونا لیا، اسی صورت کا لِنگ بنا کر خوشی سے اپنے ہی ہاتھوں سے وہیں نصب کر دیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्ययम् (adverb: then/from there)

• हाटकम्: gold
• हाटकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हाटक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आदाय: having taken
• आदाय: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + दा (धातु; ल्यप्)
• Form: ल्यपन्त-अव्ययम् (absolutive): ‘having taken’

• तदाकारम्: of that form
• तदाकारम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तदाकार (प्रातिपदिक: तद् + आकार)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (तस्य आकारः = तदाकारः)

• पितामहः: Pitāmaha (Brahmā)
• पितामहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु; क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive): ‘having made’

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta-nirdharana (कर्ता-निश्चय/emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वार्थक-अव्ययम् (emphatic adverb: oneself)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• स्थापयामास: installed
• स्थापयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु; णिच् causative)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect; periphrastic/आमास-योग), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative): ‘caused to be set/installed’

• हर्षितः: delighted
• हर्षितः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: हर्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; हृष् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः

Speaker

Narrator (Sūta continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, radiant and delighted, shapes a liṅga from gold in the same form and installs it with his own hands upon a pedestal.

Characters & Entities

• Pitāmaha (Brahmā)
• Hāṭaka (gold)
• Liṅga
• Pratiṣṭhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Offering one’s best resources in service—crafting and establishing a liṅga—becomes a powerful act of dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The place where the golden liṅga is installed—later associated with the name Hāṭakeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Making a liṅga (here of gold) and installing it (pratiṣṭhā) at the sacred site.