Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

शीर्यते गिरिशृङ्गाणि पतंत्युल्का दिवापि च । त्यजंति सागराः सर्वे मर्यादां च शनैः शनैः

Transliteration

śīryate giriśṛṅgāṇi pataṃtyulkā divāpi ca | tyajaṃti sāgarāḥ sarve maryādāṃ ca śanaiḥ śanaiḥ

Translation

پہاڑوں کی چوٹیاں ریزہ ریزہ ہونے لگیں؛ دن کے وقت بھی شہابِ ثاقب گرنے لگے۔ سب سمندر آہستہ آہستہ اپنی حدیں چھوڑنے لگے۔

Word by Word

• शीर्यते: are shattered/are breaking
• शीर्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शॄ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)

• गिरिशृङ्गाणि: mountain peaks
• गिरिशृङ्गाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरेः शृङ्गाणि)

• पतन्ति: fall
• पतन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• उल्काः: meteors/firebrands
• उल्काः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उल्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• दिवा: by day
• दिवा: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (by day/in daytime)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अपि-भाव (even)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• त्यजन्ति: abandon
• त्यजन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• सागराः: oceans
• सागराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘सागराः’ इति विशेषणम्

• मर्यादाम्: boundary/limit
• मर्यादाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मर्यादा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• शनैः: slowly
• शनैः: Adverbial (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: शनैः (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्ययम् (slowly/gradually)

• शनैः: little by little
• शनैः: Adverbial (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: शनैः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त-अव्ययम्; क्रमशः/अतिशय-धीरे (very gradually)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Jagged mountain crests crumble into avalanches; fiery meteors streak across a bright daytime sky; oceans surge beyond their shores in slow, relentless encroachment.

Characters & Entities

• Mountains
• Oceans

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Nature mirrors metaphysical imbalance; sacred narratives teach that restoring dharma restores harmony to the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this verse; it intensifies the Māhātmya’s cosmic stakes before the place is established as salvific.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a catalogue of portents (utpāta).