Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

काश्चिदर्द्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः । अर्धसंयमितैः कैशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः

kāścidarddhānuliptāṃgyaḥ kāścidekāṃjitekṣaṇāḥ | ardhasaṃyamitaiḥ kaiśaistathānyāstyaktabālakāḥ

کچھ عورتوں کے بدن پر آدھا ہی لیپ تھا؛ کچھ کی صرف ایک آنکھ میں سرمہ لگا تھا۔ کچھ کے بال آدھے بندھے تھے، اور کچھ گھبراہٹ میں اپنے بچوں کو چھوڑ کر ہی دوڑ نکلیں۔

kāścitsome (women)
kāścit:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite: ‘some’)
ardha-anulipta-aṅgyaḥwhose limbs are half-smeared (with unguent)
ardha-anulipta-aṅgyaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival to kāścit)
TypeAdjective
Rootardha (प्रातिपदिक) + anu-lip (धातु) → anulipta (कृदन्त) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः (ardhena anuliptā aṅgāni yāsām) — ‘अर्धानुलिप्ताङ्गी’ बहुव्रीह्यर्थे प्रयुक्तः, परन्तु रूपेण तत्पुरुष-समास-श्रृङ्खला
kāścitsome (women)
kāścit:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग
eka-añjita-īkṣaṇāḥwith one eye anointed/painted
eka-añjita-īkṣaṇāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival to kāścit)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + añj (धातु) → añjita (कृदन्त) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः (ekam īkṣaṇam añjitam yāsām)
ardha-saṃyamitaiḥhalf-tied/half-restrained
ardha-saṃyamitaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootardha (प्रातिपदिक) + sam-yam (धातु) → saṃyamita (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; समासः (ardhena saṃyamitaiḥ)
keśaiḥwith (their) hair
keśaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन
tathāthus, likewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
anyāḥothers (women)
anyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
tyakta-bālakāḥhaving abandoned (their) children
tyakta-bālakāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival to anyāḥ)
TypeAdjective
Roottyakta (कृदन्त) + bālaka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः (tyaktāḥ bālakāḥ yāsām) — ‘having left (their) children’

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual deduction for Māhātmya-style narration)

Scene: Close-up vignettes: one woman half anointed with oil/paste, another with only one eye lined, hair half-tied; a mother stepping out abruptly while a child remains behind; all moving toward the same focal point off-frame.

FAQs

Worldly attraction and sudden agitation are shown as unstable; the Māhātmya narrative prepares the reader for the deeper dharmic consequences that follow.

Within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya setting; the exact named tīrtha is not stated in this verse alone.

None in this verse; it is descriptive narrative imagery.