Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

भुक्तिकामाश्च ये केचिन्मुक्तिकामास्तथा परे । येषां यज्ञे च ते विप्रास्तत्तेभ्यः संप्रयच्छति

Transliteration

bhuktikāmāśca ye kecinmuktikāmāstathā pare | yeṣāṃ yajñe ca te viprāstattebhyaḥ saṃprayacchati

Translation

کچھ لوگ بھوگ کی خواہش رکھتے ہیں، کچھ موکش (نجات) کے طالب ہیں؛ اور جو برہمن یَجْیَ میں مشغول ہیں—ان سب کو وہ ان کے مقاصد عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• भुक्तिकामाः: those desiring enjoyment
• भुक्तिकामाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुक्ति-काम (प्रातिपदिक; भुक्ति + काम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; तत्पुरुषः (“desiring enjoyment”)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (some)

• मुक्तिकामाः: those desiring liberation
• मुक्तिकामाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति-काम (प्रातिपदिक; मुक्ति + काम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; तत्पुरुषः (“desiring liberation”)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्यय (likewise/so)

• परे: others
• परे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; “others”

• येषाम्: of whom
• येषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• यज्ञे: in the sacrifice
• यज्ञे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ते: they/those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• विप्राः: brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• तत्: that (gift)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन

• संप्रयच्छति: bestows fully
• संप्रयच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + यम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गौ ‘सम्, प्र’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to sages (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Three groups approach: pleasure-seekers with symbols of prosperity, liberation-seekers with ascetic simplicity, and yajña-performing brāhmaṇas with ladles and sacred fires; all receive fitting gifts/boons in an ordered, peaceful tableau.

Characters & Entities

• Vipras
• Yajña
• Bhukti
• Mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma accommodates varied seekers—prosperity and liberation—when supported through righteous giving and sacrificial culture.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra’s dharma-mahātmya is the backdrop; the verse emphasizes universal fruits rather than naming a sub-site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña-support is implied: honoring sacrificial Brahmins and fulfilling worthy requests through dāna.