Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

अग्निवेश्योऽभ्यगात्तस्या व्योमन्युपपदं त्वरन् । तिष्ठतिष्ठेति मामुक्त्वा संस्तभ्य तपसा गतिम्

agniveśyo'bhyagāttasyā vyomanyupapadaṃ tvaran | tiṣṭhatiṣṭheti māmuktvā saṃstabhya tapasā gatim

پھر اگنی ویشیہ آکاش میں تیزی سے جا کر اس کے قریب پہنچ گیا۔ مجھ سے ‘رکو، رکو!’ کہہ کر اس نے اپنے تپسیا کے زور سے میری رفتار روک دی۔

अग्निवेश्यःAgniveśya (name)
अग्निवेश्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्निवेश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभ्यगात्went/approached
अभ्यगात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + गम् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्याःof her
तस्याः:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
व्योमनिin the sky
व्योमनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
उपपदम्near/close by
उपपदम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउपपद (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण; ‘समीपे/निकटे’ अर्थे)
त्वरन्hurrying
त्वरन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootत्वर् (धातु) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (Present Active Participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अग्निवेश्यः’ इत्यस्य विशेषणम्
तिष्ठstop/stand!
तिष्ठ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; पुनरुक्ति (तिष्ठ तिष्ठ)
तिष्ठstop!
तिष्ठ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; पुनरुक्ति
इतिthus
इति:
Discourse marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
संस्तभ्यhaving checked/held back
संस्तभ्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम् + स्तम्भ् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
गतिम्movement/speed
गतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa frame, typically Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Scene: Agniveśya, radiant with ascetic power, rushes through the sky, catches up to the vimāna, and commands ‘Stop!’; the captor’s motion freezes as if bound by invisible force.

A
Agniveśya

FAQs

Tapas (austerity) is portrayed as a real spiritual force that can restrain and redirect unrighteous action.

No tīrtha is explicitly named in this verse; it advances a Kaumārikā Khaṇḍa narrative about dharma and consequence.

None; the verse emphasizes tapas as spiritual power rather than a specific rite.