Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44
Devanagari script
वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः
Transliteration
vayasyāsaṃvṛcāmevaṃ khelamānāṃ yadṛcchayā | avatīryāhamaharaṃ vimānānmadanāturaḥ
Translation
یوں اس کی سہیلیاں کھیل رہی تھیں؛ تب اتفاقاً میں وِمان سے اتر آیا، اور خواہش کی تپش میں مبتلا ہو کر موقع غنیمت جانا۔
Word by Word
वयस्याfemale companions/friends
वयस्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवयस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संवृचाम्we covered/veiled
संवृचाम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + वृच् (धातु; ‘to cover/veil’)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
खेलमानाम्of (us) playing/sporting
खेलमानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootखेल् (धातु) + शानच् (कृदन्त; वर्तमानकाले)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त; ‘वयस्या’ इत्यस्य विशेषण
यदृच्छयाby chance
यदृच्छया:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयदृच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; हेतौ/निमित्ते (instrumental of cause)
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootअव + तॄ (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय; अव्ययभाव)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
अहरम्for a day / all day
अहरम्:
Kala (Time/काल)
TypeNoun
Rootअहर्/अहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि (accusative of duration)
विमानात्from the aerial car
विमानात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
मदनof love/Cupid
मदन:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-समासार्थ; समासपूर्वपद
आतुरःtormented (by love)
आतुरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: मदन-आतुरः (तत्पुरुष; ‘afflicted by love’)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced—Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)
Tirtha Mahatmya
Type: tirtha
Visual Art Cues
Scene: An aerial car hovers above a river; the protagonist descends hurriedly, eyes fixed on the bathing maidens; companions splash and play; the moment captures impulsive motion—descent, desire, and opportunism—against a luminous sacred waterscape.
Characters & Entities
V
Vimāna (aerial car)M
Madana (Kāma)FAQs
When desire dominates, one exploits moments of negligence; the Purāṇic ethic warns against letting kāma override dharma.
No tīrtha is specified in this verse.
None.