Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
प्राहेति भृगुवंश्यस्य कन्येयं द्विजजन्मनः । अनूढाद्यापि केनापि समायातात्र खेलितुम्
Transliteration
prāheti bhṛguvaṃśyasya kanyeyaṃ dvijajanmanaḥ | anūḍhādyāpi kenāpi samāyātātra khelitum
Translation
سہیلی نے کہا: “یہ بھِرگو وَنش کے ایک دِوِج (دو بار جنم لینے والے) کی بیٹی ہے۔ ابھی تک اس کا نکاح کسی سے نہیں ہوا؛ وہ سہیلیوں کے ساتھ کھیلنے یہاں آئی ہے۔”
Word by Word
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Vākyārtha-marker (Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भृगुBhṛgu
भृगु:
Sambandha (compound member)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (समासाङ्ग)
वंश्यस्यof the descendant of Bhṛgu
वंश्यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवंश्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भृगोः वंश्यः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
कन्याgirl, daughter
कन्या:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इयम्this
इयम्:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
द्विजtwice-born (brāhmaṇa)
द्विज:
Sambandha (compound member)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (समासाङ्ग)
जन्मनःof the brāhmaṇa by birth
जन्मनः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजस्य जन्म); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अनूढाunmarried
अनूढा:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअनूढा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अद्यापिeven now, still
अद्यापि:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक ‘even now/still’
केनापिby someone
केनापि:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अपि (अव्यय)
Formतृतीया (3rd), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite) ‘by someone’
समायाताhas come
समायाता:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootसम्-आ-या (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
खेलितुम्to play
खेलितुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeIndeclinable
Rootखेल् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive), प्रयोजनार्थक
Speaker
Her friend (sakhī) speaking within the narrative
Skanda Dialogue
Listener: vipra
Visual Art Cues
Scene: The companion calmly identifies the maiden as a Bhṛgu-lineage brāhmaṇa’s daughter, still unmarried, here to play; the observer listens intently.
Characters & Entities
B
Bhṛguvaṃśa (lineage of Bhṛgu)D
dvija (twice-born)FAQs
Purāṇic society treats marriage as grounded in lineage, character, and lawful status, reflecting dharma in social order.
No tīrtha is mentioned; the verse gives genealogical identification.
None.