Previous Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 111

राज्यं चिरायुरिति मे घृतकम्बलस्य जातिस्मरत्वमधुनापि तथानु भावान् । शापाद्बकत्वमभवन्मुनिगालवस्य तद्भद्र सर्वमुदितं भवताद्य पृष्टम्

rājyaṃ cirāyuriti me ghṛtakambalasya jātismaratvamadhunāpi tathānu bhāvān | śāpādbakatvamabhavanmunigālavasya tadbhadra sarvamuditaṃ bhavatādya pṛṣṭam

‘بادشاہی’ اور ‘دراز عمر’—غرتکمبل کے روپ میں یہ میرے تجربات تھے؛ آج بھی میں اُن جنموں اور اُن کے اثرات کو یاد رکھتا ہوں۔ مُنی گالَو کے شاپ سے میں بگلا بن گیا۔ اے نیک بخت! جو کچھ تم نے پوچھا تھا، وہ سب آج میں نے بیان کر دیا۔

राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Enumerated object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here: enumerated item)
चिरायुःlong life
चिरायुः:
Karma (Enumerated object/कर्म)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (चिरं आयुः)
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative: ‘thus’)
मेmy; of me
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (enclitic)
घृतकम्बलस्यof Ghṛtakambala
घृतकम्बलस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक) + कम्बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (घृतस्य कम्बलः)
जातिस्मरत्वम्the state of remembering past births
जातिस्मरत्वम्:
Karma (Enumerated object/कर्म)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक) + स्मर (कृदन्त/प्रातिपदिक from √स्मृ) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (जातिं स्मरति इति जातिस्मरः; तस्य भावः जातिस्मरत्वम्)
अधुनाnow
अधुना:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (now)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (so; likewise)
अनुin sequence; accordingly
अनु:
Sambandha (Preverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formउपसर्गवत्/अव्यय (following; in sequence)
भावान्events/experiences
भावान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शापात्from/because of the curse
शापात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
बकत्वम्crane-hood; the state of being a crane
बकत्वम्:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootबक (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अभवत्occurred; became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुनीगालवस्यof the sage Gālava
मुनीगालवस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + गालव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः (मुनिः स गालवः)
तत्that
तत्:
Sambandha (Deictic/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (deictic: that)
भद्रO good one; dear sir
भद्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (vocative; polite address)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
उदितम्has been told/declared
उदितम्:
Kriya (Predicative state/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + √इ (धातु) → उदित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate adjective
भवताby you (sir)
भवता:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; honorific 2nd person)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (honorific ‘by you’)
अद्यtoday; now
अद्य:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
पृष्टम्asked (by you)
पृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√पृच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘asked’ (object: ‘that which was asked’)

Nāḍījaṃgha-baka (the crane)

Scene: A reflective narrator gestures as if recounting past lives; faint layered imagery shows a kingly figure (Ghṛtakambala), then a crane, connected by a thread of karma; the listener appears attentive.

G
Ghṛtakambala
G
Gālava
B
Baka (crane form)

FAQs

The Purāṇas frame destiny as ethically conditioned: past actions and holy or unholy conduct bear fruit across births, sometimes remembered by the jātismara.

This verse is more biographical than topographical; the broader passage remains situated in the Himācala sacred setting.

No direct ritual instruction appears; the verse concludes a testimony explaining the cause of the crane-form.