Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 35

चत्वरेषु दुरारोहः पर्वते कुरवस्तथा । निर्झरेषु प्रवाहाख्यो माणिभद्रो निधिष्वपि

catvareṣu durārohaḥ parvate kuravastathā | nirjhareṣu pravāhākhyo māṇibhadro nidhiṣvapi

چوراہوں پر وہ دُراروہ (جس تک پہنچنا دشوار) ہے؛ پہاڑوں پر وہ کُرَو ہے۔ آبشاروں میں وہ پروَاہاکھْیَ کہلاتا ہے، اور نِدھیوں—پوشیدہ خزانوں—میں بھی وہ مانِبھدر کے روپ میں قائم ہے۔

चत्वरेषुin crossroads/squares
चत्वरेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचत्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
दुरारोहःDurāroha (hard to ascend; name)
दुरारोहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर् + आरोह (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (दुरारोहो = difficult to climb/approach)
पर्वतेon the mountain
पर्वते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कुरवःKuravas (name/group)
कुरवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; likewise/so)
निर्झरेषुin waterfalls/springs
निर्झरेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिर्झर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
प्रवाहाख्यःcalled Pravāha (name)
प्रवाहाख्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रवाह + आख्य (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (प्रवाह इति आख्यः/नाम यस्य)
माणिभद्रःMāṇibhadra (name)
माणिभद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमाणि + भद्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (Maṇibhadra, proper name)
निधिषुamong treasures
निधिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle; also/even)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Catuṣpatha (crossroads) / Parvata-sthala / Nirjhara-tīrtha / Nidhi-sthāna

Type: ghat

Scene: A pilgrim at a four-way crossroads meets Durāroha, a hard-to-approach guardian; then a mountain ridge with Kurava standing sentinel; a cascading waterfall where Pravāhākhya appears within the spray; and a subterranean vault where Māṇibhadra guards glittering treasures.

D
Durāroha
K
Kurava
P
Pravāhākhya
M
Māṇibhadra
N
Nidhi (treasure/hoard)

FAQs

Guardianship extends to risky thresholds (crossroads, mountains, torrents) and to wealth itself, urging reverence and restraint.

No single site is named; the verse sacralizes common pilgrimage terrains and liminal points.

Invoke the appropriate guardian-name when approaching crossings, mountain paths, waterfalls, or places associated with hidden wealth.