Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

सर्वलिंगेषु हुंकारः स्मशानेषु भयावहः । महालक्षो वने घोरे ज्वालाक्षो वसतौ स्थितः

sarvaliṃgeṣu huṃkāraḥ smaśāneṣu bhayāvahaḥ | mahālakṣo vane ghore jvālākṣo vasatau sthitaḥ

تمام لِنگ-معبدوں میں وہ ہُوںکار ہے؛ شمشانوں میں وہ بھَیاؤہ (ہیبت انگیز) ہے۔ ہولناک جنگلوں میں وہ مہالکش ہے، اور انسانی بستیوں میں وہ جْوالاکش (شعلہ چشم) بن کر قائم رہتا ہے۔

सर्वलिङ्गेषुin all liṅgas
सर्वलिङ्गेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + लिङ्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; तत्पुरुष (सर्वेषु लिङ्गेषु)
हुंकारःHūṃkāra (name/roar)
हुंकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्मशानेषुin cremation grounds
स्मशानेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्मशान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
भयावहःfear-bringing, terrifying
भयावहः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + आवह (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (भयं आवहति इति)
महालक्षःMahālakṣa (name)
महालक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + लक्ष (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (great-marked/large-eyed as epithet)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
घोरेterrible, dreadful
घोरे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (वनस्य)
ज्वालाक्षःJvālākṣa (flame-eyed; name)
ज्वालाक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्वाला + अक्ष (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (flame-eyed)
वसतौin the dwelling/settlement
वसतौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवसति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्थितःstanding, stationed
स्थितः:
Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Sarva-liṅga-kṣetra (all liṅga sites) / Śmaśāna / Vana / Gṛha thresholds

Type: kshetra

Scene: A four-panel tableau: (1) a liṅga shrine with the deity as Huṃkāra (mantric presence), (2) a cremation-ground with Bhayāvaha amid pyres, (3) a dark forest with Mahālakṣa watching from shadows, (4) a village/home threshold with Jvālākṣa, flame-eyed, guarding the doorway.

L
Liṅga (Śiva shrine)
H
Huṃkāra
S
Smaśāna (cremation ground)
B
Bhayāvaha
M
Mahālakṣa
J
Jvālākṣa

FAQs

The divine protection of Śiva’s domain is omnipresent, adapting to each sacred and liminal space.

No single tirtha is named; the verse maps guardian-manifestations across common sacred locales (liṅga, smaśāna, forest).

Implicit guidance for contextual invocation—remembering the guardian-name appropriate to the place of worship or passage.