Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83

Devanagari script

यथा बुद्धिं सुदुर्भेद्यां वर्धयामि बलं च ते । इत्युक्त्वालिंग्य तं कृष्णो व्यससर्जत साशिषम्

Transliteration

yathā buddhiṃ sudurbhedyāṃ vardhayāmi balaṃ ca te | ityuktvāliṃgya taṃ kṛṣṇo vyasasarjata sāśiṣam

Translation

یہ کہہ کر کہ “میں تم میں ایسی ناقابلِ شکست عقل بڑھاؤں اور تمہاری قوت بھی افزوں کروں”، کرشن نے اسے گلے لگایا اور دعاؤں کے ساتھ رخصت کیا۔

Word by Word

• यथा: as, so that
• यथा: Kriyāviśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as, in such a way)

• बुद्धिम्: intellect, understanding
• बुद्धिम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• सुदुर्भेद्याम्: very hard to break/overcome
• सुदुर्भेद्याम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुर्भेद्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (बुद्धिम्)

• वर्धयामि: I increase, I strengthen
• वर्धयामि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) (णिच् causative: वर्धय-)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• बलम्: strength
• बलम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• इति: thus
• इति: Vākyasaṃbandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणचिह्न (quotative)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया

• आलिङ्ग्य: having embraced
• आलिङ्ग्य: Pūrvakāla-kriyā
• Type: Verb
• Root: आ + लिङ्ग् (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having embraced)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृष्णः: Kṛṣṇa
• कृष्णः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• व्यससर्जत: sent forth, dismissed
• व्यससर्जत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वि + सृज् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• साशिषम्: with blessings
• साशिषम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/सह) + आशिष् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (आशिषः सन्ति यस्य) विशेषण (तम्)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition in Māheśvarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa embraces the hero warmly, conveying blessings; a subtle radiance suggests transfer of strength and clarity; companions and attendants watch respectfully.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace strengthens both discernment (buddhi) and capacity (bala) so a person can uphold dharma effectively.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it functions as a narrative benediction within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None—this verse contains a blessing and farewell, not a vrata, dāna, snāna, or japa instruction.