Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 70
Devanagari script
आत्मा प्रख्यातिमानेयः सर्वथा वीरपुंगवैः । सा च ख्यातिः कथं जायेद्दुःसाध्यकरणादृते
Transliteration
ātmā prakhyātimāneyaḥ sarvathā vīrapuṃgavaiḥ | sā ca khyātiḥ kathaṃ jāyedduḥsādhyakaraṇādṛte
Translation
تمام نامور بہادروں کے نزدیک اپنے نفس کو سچی شہرت کے ذریعے ہر طرح سے معزز رکھنا چاہیے۔ اور دشوار کام سرانجام دیے بغیر ایسی شہرت کیسے پیدا ہو سکتی ہے؟
Word by Word
आत्माself; person
आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
प्रख्यातिमानेयःworthy of honor for (his) fame
प्रख्यातिमानेयः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रख्याति (प्रातिपदिक) + मानेय (कृदन्त/प्रातिपदिक; √मन्/मान् ‘to honor/esteem’)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (adjective) आत्मानम् विशेषयति; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रख्यात्या मानेयः = ‘worthy of honor because of fame’)
सर्वथाin every way; always
सर्वथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)
वीरपुंगवैःby the foremost heroes
वीरपुंगवैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + पुंगव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम् (Plural); समासः कर्मधारयः (वीराश्च ते पुंगवाश्च = ‘heroic bulls among men’)
साthat (she/it)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
ख्यातिःfame; renown
ख्यातिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कथम्how?
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)
जायेत्would arise; could be born
जायेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
दुःसाध्यकरणात्from a difficult undertaking
दुःसाध्यकरणात्:
Apadana (Ablative/source/अपादान)
TypeNoun
Rootदुःसाध्य (कृदन्त; √साध् ‘to accomplish’) + करण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्; समासः कर्मधारयः (दुःसाध्यं करणम् = ‘a hard-to-accomplish deed/means’)
ऋतेwithout; except
ऋते:
Sambandha (Exclusion marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय)
Formअव्ययम्; वर्जनार्थक-उपपद (preposition-like indeclinable ‘without’, governs ablative)
Speaker
Narrative voice (speaker not named; didactic counsel)
Visual Art Cues
Scene: A heroic counsel scene: an elder/companion urges a warrior to seek true renown by accomplishing a difficult task; weapons at rest, faces intent, a sense of impending challenge.
FAQs
Honor is earned by dharmic effort—especially by accomplishing challenging duties for a higher purpose.
No tīrtha is mentioned here.
None.