Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61

Devanagari script

महीसागरयात्रायां भवेत्तच्चावधारय । प्रभासदशयात्राभिः सप्तभिः पुष्करस्य च

Transliteration

mahīsāgarayātrāyāṃ bhavettaccāvadhāraya | prabhāsadaśayātrābhiḥ saptabhiḥ puṣkarasya ca

Translation

یہ بات خوب جان لو کہ مہیسागर کی یاترا سے وہی پُنّیہ حاصل ہوتا ہے؛ جو پربھاس کی دس یاتراؤں اور پُشکر کی سات یاتراؤں کے برابر ہے۔

Word by Word

• महीसागरयात्रायाम्: in the pilgrimage to the ocean (Mahīsāgara)
• महीसागरयात्रायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही-सागर-यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—महीसागरस्य यात्रा इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• भवेत्: would be / should occur
• भवेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तत्: that (result)
• तत्: Karma/Pratipādya (Object/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अवधारय: consider / note well
• अवधारय: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-धृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• प्रभासदशयात्राभिः: by (means of) ten pilgrimages at Prabhāsa
• प्रभासदशयात्राभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-दश-यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; समासः—प्रभासे दश (संख्या) यात्राः इति (द्विगु-तत्पुरुष-प्रायः)

• सप्तभिः: by seven
• सप्तभिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम्

• पुष्करस्य: of Puṣkara
• पुष्करस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

Speaker

Dharma (personified), comparing tīrtha-merits

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahīsāgara

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim approaches a luminous shoreline/sangam where river-waters merge with the sea; sages gesture toward a sacred map-like vision showing Prabhāsa and Puṣkara as ‘counted’ merits dissolving into one radiant tirtha.

Characters & Entities

• Mahīsāgara
• Prabhāsa
• Puṣkara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha-māhātmyas express the greatness of a site by equating its merit with multiple renowned pilgrimages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Stambhatīrtha is being praised by comparison with Mahīsāgara, Prabhāsa, and Puṣkara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pilgrimage (yātrā) and implied tīrtha-observances whose fruits are being compared.