Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41
Devanagari script
तिष्ठत्वात्मगुणो यच्च तीर्थराजेन वर्णितः । तत्र को विगुणो नाम मिथ्यावादी यतो गुणः
Transliteration
tiṣṭhatvātmaguṇo yacca tīrtharājena varṇitaḥ | tatra ko viguṇo nāma mithyāvādī yato guṇaḥ
Translation
تیرتھ راج نے جس آتما-گُن کا وصف کیا ہے وہ ویسا ہی قائم رہے۔ وہاں کس کو ‘بے گُن’ کہا جائے؟ کیونکہ گُن ہی جھوٹا نہیں ہو سکتا۔
Word by Word
तिष्ठतुlet (it/he) stand/remain
तिष्ठतु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्
आत्मगुणःone's own merit/quality
आत्मगुणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (one's own qualities)
यत्which/that
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
तीर्थराजेनby the king of pilgrimage-places
तीर्थराजेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतीर्थराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (king of tīrthas)
वर्णितःdescribed
वर्णितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्णय् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
तत्रthere/in that matter
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विगुणःwithout merit/defective
विगुणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामindeed/so-called
नाम:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनिपात (particle: 'indeed/so-called')
मिथ्यावादीa liar
मिथ्यावादी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमिथ्या (अव्यय) + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (one who speaks falsely)
यतःsince/because
यतः:
Sambandha (Cause/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (causal conjunction: 'since/because')
गुणःmerit/quality
गुणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Guha (Skanda/Kārttikeya)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: महीसागर-संगम
Type: sangam
Visual Art Cues
Scene: ऋषि-सभा या तट-निकट संवाद; ‘तीर्थराज’ के कथन का स्मरण; एक पक्ष गुण-स्थापन करता है, दूसरा पक्ष मौन/लज्जित।
Characters & Entities
G
GuhaT
TīrtharājaG
GuṇaFAQs
Intrinsic virtue stands on its own; labeling it ‘faulty’ distorts truth—dharma must align with satya.
The same Tīrtharāja/mahī-sāgara-saṅgama tīrtha is defended as inherently meritorious.
None; it argues for truthful evaluation of a tīrtha’s merit rather than imposing a punitive decree.