Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

नारदेनापि मत्तीरे स्थानं संस्थाप्य शोभनम् । सर्वेभ्यः पुण्यक्षेत्रेभ्यो दत्तं श्रैष्ठ्यं पुरा मम

Transliteration

nāradenāpi mattīre sthānaṃ saṃsthāpya śobhanam | sarvebhyaḥ puṇyakṣetrebhyo dattaṃ śraiṣṭhyaṃ purā mama

Translation

اور نارَد نے بھی میرے کنارے پر ایک نہایت خوبصورت مقدّس آسن قائم کیا۔ پہلے زمانے میں تمام پُنّیہ کھیترَوں پر برتری مجھے ہی عطا کی گئی تھی۔

Word by Word

• नारदेन: by Nārada
• नारदेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), एकवचन — Masculine, Instrumental case, Singular

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/also)

• मत्-तीरे: on my bank/shore
• मत्-तीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मम तीरम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Locative, Singular

• स्थानम्: a place/seat
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular

• संस्थाप्य: having established
• संस्थाप्य: Kriya-viseshana (Converb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + √स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); सम्-उपसर्गपूर्वक √स्था — having established

• शोभनम्: beautiful
• शोभनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; विशेषणम् (स्थानम्)

• सर्वेभ्यः: from all
• सर्वेभ्यः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Ablative, Plural; विशेषणम् (पुण्यक्षेत्रेभ्यः)

• पुण्य-क्षेत्रेभ्यः: from holy fields/pilgrimage-sites
• पुण्य-क्षेत्रेभ्यः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (पुण्यं क्षेत्रम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन — Neuter, Ablative, Plural

• दत्तम्: was given/bestowed
• दत्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — given (agreeing with श्रैष्ठ्यम्)

• श्रैष्ठ्यम्: pre-eminence/supremacy
• श्रैष्ठ्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रैष्ठ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular

• पुरा: formerly/once
• पुरा: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• मम: of me/mine
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — Genitive, Singular

Speaker

Tīrtharāja (Mahīsāgara-saṅgama personified)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: On a luminous riverbank, sage Nārada establishes a beautiful sacred seat/altar (sthāna) with ritual implements; the tīrtha itself is personified, radiating authority as ‘pre-eminent among kṣetras’.

Characters & Entities

• Nārada
• Mahīsāgara-saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Saintly consecration (ṛṣi-pratiṣṭhā) amplifies a place’s sanctity, making it a recognized center among puṇyakṣetras.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahīsāgara-saṅgama, whose bank is sanctified by Nārada’s established sacred place.

What ritualistic prescription is mentioned?

Establishing a sacred place/shrine (sthāna-saṃsthāpanā) is mentioned.