Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

स्वयं दत्त्वा स्वयं तस्थौ महीनगरके शुभे । कोटितीर्थे नरः स्नात्वा नीलकंठं प्रपश्यति

Transliteration

svayaṃ dattvā svayaṃ tasthau mahīnagarake śubhe | koṭitīrthe naraḥ snātvā nīlakaṃṭhaṃ prapaśyati

Translation

اس نے خود ہی (ور) عطا کیا اور خود ہی مبارک مہینگرک میں ٹھہرا رہا۔ جو شخص کوٹی تیرتھ میں اشنان کرے وہ نیل کنٹھ کے درشن پاتا ہے۔

Word by Word

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: 'oneself')

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), 'having given'

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण

• तस्थौ: stood/remained
• तस्थौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• महीनगरके: in Mahīnagaraka
• महीनगरके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महीनगरक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• शुभे: auspicious
• शुभे: Adhikarana-viśeṣaṇa (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (महीनगरके)

• कोटितीर्थे: at Koṭitīrtha
• कोटितीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां तीर्थम्)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), 'having bathed'

• नीलकण्ठम्: Nīlakaṇṭha (Śiva)
• नीलकण्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः

• प्रपश्यति: sees/beholds
• प्रपश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + दृश् (धातु; पश्य-आदेश)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Nārada (contextual, continuing the māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭitīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim descends steps into a sacred waterbody labeled Koṭitīrtha; beyond, the Nīlakaṇṭha shrine glows, Śiva depicted with blue throat, trident, and serene gaze.

Characters & Entities

• Mahīnagaraka
• Koṭitīrtha
• Nīlakaṇṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are portrayed as living abodes of divine grace; bathing at the tīrtha culminates in transformative darśana of Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭitīrtha within Mahīnagaraka, leading to darśana of Nīlakaṇṭha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bath) at Koṭitīrtha followed by darśana of Nīlakaṇṭha.