Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम् । तत्र कृत्वा सरो रम्यं परां मुदमवाप्तवान्

Transliteration

bharadvājeśvaraṃ liṃgaṃ sthāpitaṃ sumanoharam | tatra kṛtvā saro ramyaṃ parāṃ mudamavāptavān

Translation

بھردواجیشور کے نام سے موسوم نہایت حسین اور دلکش لِنگ قائم کیا گیا۔ وہاں ایک خوشنما سرور بنا کر اس نے اعلیٰ ترین مسرت حاصل کی۔

Word by Word

• भरद्वाजेश्वरम्: Bharadvājeśvara
• भरद्वाजेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भरद्वाज + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—भरद्वाजस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्थापितम्: installed
• स्थापितम्: Kriya (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् → स्थापि; स्थापित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः—‘installed’

• सुमनोहरम्: very beautiful
• सुमनोहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—सु-मनोरमः/मनोहरः (कर्मधारय/उपपद)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive); धातुः—कृ

• सरः: a lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सरः = सरस्-शब्दस्य द्वितीया एकवचन)

• रम्यम्: lovely
• रम्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पराम्: supreme/great
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मुदम्: joy
• मुदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्तवान्: obtained
• अवाप्तवान्: Kriya (Main predicate)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु) → अवाप्त (कृदन्त)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘obtained’

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bharadvājeśvara-saras

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A beautiful liṅga shrine labeled Bharadvājeśvara is consecrated; beside it a newly formed charming lake glitters; the founder’s face shows serene, fulfilled joy.

Characters & Entities

• Bharadvājeśvara
• Śiva (liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creating sacred infrastructure—liṅga-pratiṣṭhā and a tīrtha—becomes a direct cause of exalted joy and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kṣetra where the Bharadvājeśvara liṅga is established and a beautiful lake (saras) is created.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā (establishing a Śiva-liṅga) and the making of a sacred waterbody (saras) as a dhārmic act.