Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 82

Devanagari script

सोदकुम्भमथान्नाद्यं बांधवैर्यत्प्रदीयते । दिनेदिने स तद्भुक्त्वा तेन वृद्धिं प्रयाति च

Transliteration

sodakumbhamathānnādyaṃ bāṃdhavairyatpradīyate | dinedine sa tadbhuktvā tena vṛddhiṃ prayāti ca

Translation

اور پانی کا گھڑا اور کھانے کی نذر جو رشتہ دار پیش کرتے ہیں—وہ انہیں روز بروز کھا کر اپنی پریت حالت میں بڑھتا جاتا ہے۔

Word by Word

• स-उदकुम्भम्: a water-pot (with water)
• स-उदकुम्भम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उदकुम्भ (प्रातिपदिक); स (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘सह’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—सह उदकुम्भेन/उदकुम्भम् (अव्ययीभाव, ‘with a water-pot’)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भ-बोधक (then/and then)

• अन्नाद्यम्: food and provisions
• अन्नाद्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्नाद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—अन्नं च आद्यं च (इतरेतर-द्वन्द्व; ‘food and other eatables’)

• बान्धवैः: by (his) relatives
• बान्धवैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object implied/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• प्रदीयते: is given
• प्रदीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• दिने-दिने: day by day
• दिने-दिने: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; पुनरुक्ति-प्रयोग (each day, day by day)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (object of gerund)

• भुक्त्वा: having eaten
• भुक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/त्वान्त), परस्मैपद-धातु; पूर्वकालिक क्रिया (having eaten)

• तेन: by that
• तेन: Karana/Hetu (Means/Cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• वृद्धिम्: growth
• वृद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रयाति: attains
• प्रयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: Relatives place a water-pot (udaka-kumbha) and food offerings; in the subtle realm the preta receives them day by day, visibly gaining strength and form.

Characters & Entities

• Bāndhava (relatives)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Family duty continues beyond death: offerings of water and food sustain the departed in the intermediate state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific location is praised in this verse; it addresses ritual support for the departed.

What ritualistic prescription is mentioned?

Providing a water-pot (udakumbha) and daily food offerings by relatives.