Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

येन विद्याः प्रपठिता वर्तंते भुवि या द्विज । एकत्रिंशत्सहस्राणि वर्षाणां स कृतादरः

Transliteration

yena vidyāḥ prapaṭhitā vartaṃte bhuvi yā dvija | ekatriṃśatsahasrāṇi varṣāṇāṃ sa kṛtādaraḥ

Translation

اے دِوِج برہمن! اس نے دنیا میں رائج تمام علوم کو خوب پڑھا۔ اکتیس ہزار برس تک وہ نہایت عقیدت اور اہتمام کے ساتھ انہی میں مشغول رہا۔

Word by Word

• येन: by whom/whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• विद्याः: knowledges/branches of learning
• विद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• प्रपठिताः: thoroughly studied/recited
• प्रपठिताः: Karma (Predicate participle/कर्मणि-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + पठ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (agrees with विद्याः)

• वर्तन्ते: exist/continue
• वर्तन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• भुवि: on earth/in the world
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• याः: which
• याः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (refers to विद्याः)

• द्विज: O twice-born
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• एकत्रिंशत्सहस्राणि: thirty-one thousand
• एकत्रिंशत्सहस्राणि: Karma (Measure/extent as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एकत्रिंशत् + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (संख्यापूर्वक); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• वर्षाणाम्: of years
• वर्षाणाम्: Sambandha (Of/measure complement)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कृतादरः: having shown respect/attentive
• कृतादरः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + आदर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कृतः आदरः यस्य/कृत-आदर); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (qualifies सः)

Speaker

Sutanū

Skanda Dialogue

Listener: dvija (brāhmaṇa interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: Kauthuma portrayed surrounded by stacks of palm-leaf manuscripts, students, and ritual implements; a visual motif of passing years—sun/moon cycles—suggesting the immense span of study.

Characters & Entities

• Kauthuma
• vidyāḥ (sciences/learning)
• dvija (listener)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is supported by disciplined learning; long, devoted effort is praised as a sacred pursuit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Mithilā, but no particular tīrtha is highlighted in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it extols sustained study (svādhyāya/vidyā-abhyāsa) as a virtue.