Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अहं संस्थाप्य संस्थानमेतत्कालेन केनचित् । प्रयातो भास्करं लोकं दर्शनार्थी यदृच्छया

Transliteration

ahaṃ saṃsthāpya saṃsthānametatkālena kenacit | prayāto bhāskaraṃ lokaṃ darśanārthī yadṛcchayā

Translation

مناسب وقت پر اس مقدس آستانے کو قائم کر کے، میں اتفاقاً—اُن کے دیدار کی آرزو لیے—بھاسکر کے لوک (عالمِ آفتاب) کی طرف روانہ ہوا۔

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संस्थाप्य: having established
• संस्थाप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्थाप् (धातु; √स्थाप्)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), पूर्वक्रिया

• संस्थानम्: the institution/arrangement
• संस्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संस्थानम्)

• कालेन: in/with time
• कालेन: Karana (Instrument/means; time-as-instrument)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• केनचित्: by some (means)/somehow
• केनचित्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• प्रयातः: went/has gone
• प्रयातः: Kriya (Main action as participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु; √या)
• Form: क्त-प्रत्यय (Past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भास्करम्: solar, of Bhāskara
• भास्करम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लोकम्)

• लोकम्: world/realm
• लोकम्: Karma (Goal/object of motion/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दर्शनार्थी: desirous of seeing
• दर्शनार्थी: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दर्शन + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दर्शनस्य अर्थी)

• यदृच्छया: by chance
• यदृच्छया: Karana (Manner/means)
• Type: Noun
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावार्थे (by chance)

Speaker

Nārada (narrating)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṃsthāna of Jayāditya (installed seat)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha

Visual Art Cues

Scene: A founder-sage completes installation of a sacred seat; then a visionary ascent toward Sūrya-loka—radiant chariot, blazing orb, and the pilgrim’s yearning gaze upward.

Characters & Entities

• Nārada
• Bhāskara (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy acts such as establishing a sacred seat culminate in higher vision—seeking darśana of the divine becomes the natural fruit of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse refers to a ‘saṃsthāna’ (sacred establishment) founded by Nārada; the exact place-name is not specified in this shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the act highlighted is the founding/establishing of a sacred seat (saṃsthāpana) and seeking darśana.