Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

व्यायामे लभते मातुः क्लेशं व्याधेश्च वेदनाम् । अलक्ष्याः पितृमातृभ्यां जायंते व्याधयः पराः

vyāyāme labhate mātuḥ kleśaṃ vyādheśca vedanām | alakṣyāḥ pitṛmātṛbhyāṃ jāyaṃte vyādhayaḥ parāḥ

جب ماں مشقت کرتی ہے تو وہ اس کی تھکن اور بیماری کی تکلیف بھی محسوس کرتا ہے۔ مزید یہ کہ باپ اور ماں سے نہ دکھائی دینے والی باریک بیماریاں بھی پیدا ہو جاتی ہیں۔

व्यायामेin exertion / exercise
व्यायामे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्यायाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
लभतेobtains
लभते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
मातुःof the mother
मातुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
क्लेशम्distress
क्लेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
व्याधेःof disease
व्याधेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय-बोधक-निपातः (conjunction)
वेदनाम्pain
वेदनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेदना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अलक्ष्याःunnoticed / unobserved
अलक्ष्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअलक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (व्याधयः)
पितृमातृभ्याम्by the father and mother
पितृमातृभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः; (पितरौ च मातरौ च) इति; द्विवचनार्थे द्वन्द्वः; तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्
जायन्तेare born / arise
जायन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्, आत्मनेपदम्
व्याधयःdiseases
व्याधयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पराःsevere / great
पराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (व्याधयः)

Lomaharṣaṇa (Sūta), by section-wide deduction (Māheśvara-khaṇḍa narration to sages)

Scene: The fetus reacts to the mother’s exertion and illness; subtle ‘unseen’ ailments are shown as faint shadow-forms emerging from parental figures toward the womb.

FAQs

Interdependence and inherited conditions shape embodied life; dharma includes responsible conduct that reduces harm to dependents.

No sacred geography is referenced.

No direct prescription; the verse functions as a caution about conduct and wellbeing.