Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

यथापरं परंनाम प्रोक्तं परमभोजनम् । परमः प्रोच्यते चात्मा तस्य तद्भोजनं भवेत्

Transliteration

yathāparaṃ paraṃnāma proktaṃ paramabhojanam | paramaḥ procyate cātmā tasya tadbhojanaṃ bhavet

Translation

جس طرح ‘پر’ کو ‘پرم’ (اعلیٰ) نام دیا گیا ہے، اسی طرح ‘پرم بھوجن’ یعنی اعلیٰ غذا بھی بیان کی جاتی ہے۔ آتما کو ‘پرم’ کہا گیا ہے؛ لہٰذا وہ اعلیٰ غذا اسی کی ہے۔

Word by Word

• यथा: as; in the manner that
• यथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (adverb: as/according to)

• अपरम्: lower; other; prior
• अपरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण

• परम्: higher; supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण

• नाम: name
• नाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि प्रयोग (has been stated)

• परमभोजनम्: supreme food
• परमभोजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मधारय-समास (परमं भोजनम्)

• परमः: the Supreme (one)
• परमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• प्रोच्यते: is called; is said
• प्रोच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार; आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; कर्मणि (passive)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• आत्मा: Self; soul
• आत्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• तस्य: of that; his
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (qualifies भोजनम्)

• भोजनम्: food
• भोजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• भवेत्: would be; should be
• भवेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

Speaker

Kamaṭha

Visual Art Cues

Scene: A symbolic ascent: below, ordinary food and senses; above, a radiant Ātman-flame receiving ‘supreme food’ as sound-scripture streams entering the heart-lotus.

Characters & Entities

• Ātman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True fulfillment is not only bodily; the highest nourishment is that which feeds the Self—wisdom and dharma that lead toward liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse is an inward, philosophical elevation of the theme.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external ritual is prescribed; it defines ‘supreme food’ as that which pertains to the Ātman.