Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37
Devanagari script
तस्मात्स्नेहं न लिप्सेन मित्रेभ्यो धनसंचयात् । स्वशरीरसमुत्थं च ज्ञानेन विनिर्वतयेत्
Transliteration
tasmātsnehaṃ na lipsena mitrebhyo dhanasaṃcayāt | svaśarīrasamutthaṃ ca jñānena vinirvatayet
Translation
پس نہ دوستوں کے سبب وابستگی کی طلب کرے، نہ مال کے ذخیرے کے سبب۔ اور جو کچھ اپنے ہی جسم سے اٹھتا ہے، اسے معرفت (گیان) کے ذریعے دور کر دے۔
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति निपातवत्—हेतौ/तस्मादर्थे (therefore)
स्नेहम्attachment
स्नेहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object of ‘लिप्सेत्/लिप्सेन’ sense
नnot
न:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
लिप्सेत्should desire/seek
लिप्सेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लिप्स्/√लभ् (धातु; desiderative stem लिप्स-)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; desiderative ‘should desire/seek’
मित्रेभ्यःfrom friends
मित्रेभ्यः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी/चतुर्थी-विभक्ति, बहुवचन; here Ablative ‘from friends’
धनसंचयात्from accumulation of wealth
धनसंचयात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक) + संचय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धनस्य संचयः)
स्वशरीरसमुत्थम्arising from one’s own body
स्वशरीरसमुत्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + शरीर (प्रातिपदिक) + समुत्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्वशरीरात् समुत्थम्) qualifying an implied ‘स्नेहम्/दोषम्’
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ज्ञानेनby knowledge
ज्ञानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental ‘by knowledge’
विनिर्वतयेत्should eliminate/bring to an end
विनिर्वतयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत्/√वर्त् (धातु) + वि + निर् (उपसर्ग)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative/denominative sense ‘should remove/bring to cessation’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta)
Visual Art Cues
Scene: A seeker cutting two cords labeled ‘mitra-sneha’ and ‘dhana-saṃcaya’; a third shadow labeled ‘deha-ja bandha’ dissolves under a lamp labeled ‘jñāna’.
FAQs
Do not cultivate clinging through relationships or wealth; let knowledge dissolve the bondage that arises through embodied life.
No tīrtha is mentioned; the verse is a general mokṣa-oriented instruction.
None; it emphasizes inner discipline—non-craving and jñāna.