Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90
Devanagari script
मानुष्यान्न परं कष्टं वैरिणां नो भवेद्धि तत् । शोकस्थानसहस्राणि मनुष्यस्य क्षणेक्षणे
Transliteration
mānuṣyānna paraṃ kaṣṭaṃ vairiṇāṃ no bhaveddhi tat | śokasthānasahasrāṇi manuṣyasya kṣaṇekṣaṇe
Translation
انسان ہونا سب سے بڑا دکھ ہے؛ دشمن بھی یہ کسی پر نہ چاہیں۔ کیونکہ انسان کے لیے ہر لمحہ ہزاروں غم کے مقام پیدا ہوتے رہتے ہیں۔
Word by Word
मानुष्यात्than a human (condition)
मानुष्यात्:
Apadana (Comparison/source/अपादान)
TypeNoun
Rootmānuṣya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; 'मानुष्यान् न' इति पाठे सन्ध्यन्तरं, अर्थतः 'मानुष्यात् न'
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात
परम्greater
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; विशेषण (कष्टम्)
कष्टम्misery/hardship
कष्टम्:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootkaṣṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
वैरिणाम्of enemies
वैरिणाम्:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvairin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
नःfor us/our
नः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnaḥ (अव्यय/सर्वनाम)
Formअस्मद्-शब्द, षष्ठी/चतुर्थी (Gen/Dat), बहुवचन; अत्र षष्ठी: 'our/for us' (पाठे 'नो' इति)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (indeed/for)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सर्वनाम
शोकस्थानसहस्राणिthousands of places for sorrow
शोकस्थानसहस्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśoka + sthāna + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; समास: शोकस्य स्थानानि (षष्ठी-तत्पुरुष) + सहस्र (संख्यावाचक)
मनुष्यस्यof a man/human
मनुष्यस्य:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmanuṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
क्षणेat a moment
क्षणे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समस्तपदस्य पूर्वाङ्ग
क्षणेat (each) moment
क्षणे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; पुनरुक्ति (क्षणे-क्षणे)
Speaker
Unspecified in snippet
Visual Art Cues
Scene: A human figure surrounded by many small vignettes of grief—loss, illness, fear, aging—like a garland of ‘thousand sorrow-stations’; above, a calm ascetic points toward a path of release.
Characters & Entities
H
Human being (manuṣya)FAQs
It emphasizes the fragility and sorrow-laden nature of worldly human life, encouraging dispassion and a turn toward dharma and liberation-oriented aims.
No tīrtha is mentioned.
None.