Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

उत्पत्तिश्चापि भंगश्च विश्वस्यैतद्द्वयं मृषा । एवमेव हि सर्वं च सदिदं वर्तते जगत्

utpattiścāpi bhaṃgaśca viśvasyaitaddvayaṃ mṛṣā | evameva hi sarvaṃ ca sadidaṃ vartate jagat

کائنات کی ‘پیدائش’ اور ‘فنا’—یہ دونوں باتیں جھوٹی ہیں۔ اسی طرح یقیناً ہر شے وجودِ حق کے طور پر قائم ہے؛ یہ جہان اسی حقیقت میں ٹھہرا رہتا ہے۔

उत्पत्तिःorigination
उत्पत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थ
भङ्गःdestruction/breaking
भङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
विश्वस्यof the universe
विश्वस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (द्वयम् इति)
द्वयम्pair/twofold (thing)
द्वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
मृषाfalsely/untrue
मृषा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमृषा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/वाक्यविशेषण (falsehood)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphasis)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (for/indeed)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
सत्real/existent
सत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अस् (धातु) + शतृ/सत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (इदम् इति)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
वर्ततेexists/continues
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Unspecified in snippet (philosophical voice; non-dual/absolute-being flavor)

Scene: A cosmic tableau where creation and dissolution are shown as faint, illusory ripples around a steady luminous center labeled 'sat'; the teacher points to the unmoving core while worlds appear and fade like mirage.

J
Jagat (world)
V
Viśva (universe)

FAQs

It frames creation and destruction as conceptual overlays, emphasizing an underlying reality/being in which the world ‘abides’.

No tīrtha is mentioned; the focus is metaphysical.

None.