Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 131

मध्यैश्च मध्यतां याति श्रेष्ठतां याति चोत्तमैः । इति धर्मं स्मरन्नाहं संगमार्थी पुनस्तव । यन्निन्दसि द्विजानेव यैरपेयोऽर्णवः कृतः

madhyaiśca madhyatāṃ yāti śreṣṭhatāṃ yāti cottamaiḥ | iti dharmaṃ smarannāhaṃ saṃgamārthī punastava | yannindasi dvijāneva yairapeyo'rṇavaḥ kṛtaḥ

اوسط لوگوں کے ساتھ رہ کر آدمی اوسط بن جاتا ہے، اور اعلیٰ لوگوں کے ساتھ رہ کر اعلیٰ مرتبہ پاتا ہے۔ اسی دھرم کو یاد کرتے ہوئے میں پھر تیری رفاقت چاہتا ہوں؛ مگر تو اُن دِوِجوں کی ملامت کرتا ہے جنہوں نے سمندر کو بھی ناقابلِ نوش بنا دیا تھا۔

मध्यैःby/with the middling (people)
मध्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
मध्यताम्mediocrity
मध्यताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमध्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
श्रेष्ठताम्excellence
श्रेष्ठताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्रेष्ठता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
यातिattains
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
उत्तमैःby/with the best (people)
उत्तमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपातः (quotative particle)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
स्मरन्remembering
स्मरन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
संगमार्थीdesirous of association
संगमार्थी:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंगम + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; चतुर्थी-तत्पुरुष-भावः (संगमस्य अर्थी = desiring association)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-अव्ययम् (adverb)
तवof you / your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
यत्that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रयोगः (yad = that which)
निन्दसिyou blame
निन्दसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिन्द् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यम-पुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
द्विजान्Brahmins / twice-born
द्विजान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्
एवindeed / just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपातः (emphatic particle)
यैःby whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम्
अपेयःnot to be drunk
अपेयः:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
अर्णवःocean
अर्णवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
कृतःmade
कृतः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) addressing the sages (deduced; verse contains a direct address to 'you')

Scene: Two figures in dialogue: one earnest seeker requesting companionship; the other scornful, gesturing dismissively toward brāhmaṇas. In the distance, the ocean appears darkened/undrinkable as a symbolic memory of brāhmaṇa potency.

D
Dvija

FAQs

One’s level is shaped by one’s company; dharma also requires respect for the learned and the twice-born.

No specific tīrtha is named; the ocean reference is mythic illustration rather than a site-mahātmya.

No direct ritual is stated; it prescribes ethical conduct—seeking noble company and refraining from reviling dvijas.