Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 123

त्वयान्यथा प्रतिज्ञातमुक्तं चैवान्यथा पुनः । त्वद्दोषो नायमस्माकं तद्वचः श्रृणुमो हि ये

tvayānyathā pratijñātamuktaṃ caivānyathā punaḥ | tvaddoṣo nāyamasmākaṃ tadvacaḥ śrṛṇumo hi ye

تم نے ایک طرح کا وعدہ کیا تھا، پھر دوبارہ دوسری طرح کہا۔ یہ قصور تمہارا ہے، ہمارا نہیں؛ ہم تو بس تمہارے کلام کے سننے والے ہیں۔

त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग; तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
प्रतिज्ञातम्promised
प्रतिज्ञातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्रति-√ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
उक्तम्said
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
त्वत्-दोषःyour fault
त्वत्-दोषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वत् (युष्मद्-प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative); पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (सम्बन्ध) विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural)
तत्-वचःthat statement
तत्-वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष (demonstrative determinative); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
शृणुमःwe hear / we listen
शृणुमः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle, causal/emphatic)
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (relative pronoun)

Lomaharṣaṇa (Sūta) addressing the sages (deduced)

Scene: A council-like confrontation: a speaker is challenged by attentive listeners who point out contradiction between promise and later speech; the atmosphere is solemn, ethical, and judicial.

FAQs

A broken promise is the speaker’s moral fault; dharma demands consistency between vow and speech.

No specific site is praised; the verse focuses on universal dharma regarding vows and truthful speech.

None stated; the emphasis is on ethical discipline (satya and pratijñā-pālana).