Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 108

Devanagari script

स्थापयित्वा शिवं सूर्यो गंगासागरसंगमे । निरामयोऽभूत्सोमश्च प्रभासे पश्चिमोदधौ

Transliteration

sthāpayitvā śivaṃ sūryo gaṃgāsāgarasaṃgame | nirāmayo'bhūtsomaśca prabhāse paścimodadhau

Translation

سورَیہ نے گنگا اور سمندر کے سنگم پر شِو کو قائم کیا؛ اور مغربی سمندر کے کنارے پربھاس میں سوم (چندر) بیماری سے پاک ہو گیا۔

Word by Word

• स्थापयित्वा: having स्थापित/installed
• स्थापयित्वा: Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्थापय् (धातु √स्थाप्, णिच्)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातु √स्थाप् (causative)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन

• सूर्यः: the Sun (god)
• सूर्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

• गङ्गासागर-संगमे: at the confluence of the Gaṅgā and the ocean
• गङ्गासागर-संगमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गङ्गायाः सागरस्य च संगमः)

• निरामयः: free from illness
• निरामयः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: निरामय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अभूत्: became/was
• अभूत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु √भू)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सोमः: Soma (Moon god)
• सोमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• प्रभासे: at Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (स्थानवाचक)

• पश्चिम-उदधौ: in the western ocean
• पश्चिम-उदधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (पश्चिमः उदधिः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā-sāgara-saṅgama; Prabhāsa

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: Two sacred tableaux: (1) Sūrya at the Gaṅgā’s ocean-confluence installing a radiant Śiva-liṅga amid waves and pilgrims; (2) Soma at Prabhāsa by the western sea, his pallor lifting as he is healed, with Śiva’s presence implied by liṅga and sanctified shore.

Characters & Entities

• Sūrya
• Śiva
• Gaṅgā-sāgara-saṅgama
• Soma
• Prabhāsa
• Western ocean

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places and Śiva स्थापना confer well-being—removing ailments and granting auspiciousness to even the gods.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Gaṅgā-sāgara-saṅgama and Prabhāsa (near the western ocean) are explicitly praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā is indicated; the verse also implies tīrtha-sevā for health and purification.