Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 107

Devanagari script

वृत्रं हत्वा पुरा शक्रो महेंद्रे स्थाप्य शंकरम् । लिंगं विमुक्तपापोऽथ त्रिदिवेद्यापि मोदते

Transliteration

vṛtraṃ hatvā purā śakro maheṃdre sthāpya śaṃkaram | liṃgaṃ vimuktapāpo'tha tridivedyāpi modate

Translation

قدیم زمانے میں ورترا کو مار کر شکرا نے مہندر پر شَنکر کو لِنگ کی صورت میں قائم کیا؛ گناہ سے پاک ہو کر وہ آج بھی تریدیو (سورگ) میں مسرور ہے۔

Word by Word

• वृत्रम्: Vṛtra
• वृत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund); ‘having slain’

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• महेंद्रे: at Mahendra
• महेंद्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मह + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘मह-इन्द्र’ = great Indra / Mahendra (place/mountain)

• स्थाप्य: having स्थापित/installed
• स्थाप्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund) (पर्याय-रूप: स्थाप्य); ‘having स्थापित/installed’

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• विमुक्तपापः: freed from sin
• विमुक्तपापः: Karta (Subject/कर्ता) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-मुक्त + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापेभ्यः विमुक्तः)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रसङ्ग-अव्यय (then/now)

• त्रिदिवे: in heaven
• त्रिदिवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• इद्य: praiseworthy / honored
• इद्य: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: इद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘इद्य’ = स्तुत्य/पूज्य (praiseworthy) (पाठभेदे ‘त्रिदिवेऽद्य’ इति)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)

• मोदते: rejoices
• मोदते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahendra (Mahendragiri) Śaṅkara-liṅga (implied)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: On a lofty mountain peak, Indra (Śakra) sets down his vajra and installs a Śaṅkara-liṅga; clouds part to reveal Svarga, and the mood shifts from battle-weariness to purified joy.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Vṛtra
• Mahendra
• Śaṅkara
• Heaven (Tridiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liṅga स्थापना is portrayed as a powerful means of pāpa-kṣaya (removal of sin) and restoration of divine joy.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Mahendra is named as the place where Indra established the Śaṅkara-liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Establishing a Śiva-liṅga as an act of expiation (prāyaścitta) is implied through Indra’s example.