Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 71

वह्न्युक्तं विन्यसेन्मंत्रमभिशस्तस्य मूर्धनि । त्रिःपरावर्तयेज्जिह्वा लिहन्नस्मात्षडंगुलम्

vahnyuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani | triḥparāvartayejjihvā lihannasmātṣaḍaṃgulam

آگ (وہنی) کے متعلق جو منتر مقرر ہے، اسے ملزم کے سر پر رکھا جائے۔ پھر وہ اپنی زبان کو تین بار پلٹ کر، اس گرم آلے سے چھ انگل تک چاٹے۔

वह्नि-उक्तम्uttered with/said by fire (Agni)
वह्नि-उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवह्नि (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्मधारयवत् विशेषणम् ("वह्निना उक्तम्" इति)
विन्यसेत्should place/arrange
विन्यसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√न्यस् (धातु) उपसर्गः वि-
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
मन्त्रम्mantra
मन्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
अभिशस्तस्यof the accused/one under accusation
अभिशस्तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअभिशस्त (प्रातिपदिक; √शंस् (धातु) उपसर्गः अभि- क्त)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्
मूर्धनिon the head
मूर्धनि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of frequency)
परावर्तयेत्should turn back/roll back
परावर्तयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु) णिच् (कारण) उपसर्गः परा-
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
जिह्वाम्the tongue
जिह्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
लिहन्licking
लिहन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Root√लिह् (धातु) शतृ (वर्तमानकृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; क्रियासहायकः (simultaneous action)
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोगे पञ्चमी एकवचनम् (सर्वनाम)
षड्-अङ्गुलम्six finger-breadths
षड्-अङ्गुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootषट् (संख्या) + अङ्गुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; द्विगुसमासः (षडङ्गुल-परिमाणम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Scene: A solemn judicial-ritual setting: an accused person seated; a priest/judge places an Agni-related mantra on the head; a heated implement is presented; the accused performs the tongue-turning and licking measure (ṣaḍ-aṅgula) as an ordeal under witness of sacred fire.

A
Agni

FAQs

Speech and truth are central to dharma; the tongue is symbolically and ritually examined in truth-testing rites.

No tīrtha is mentioned in this verse.

Apply an Agni-related mantra, then perform a tongue action three times with a specified six-aṅgula measure as part of the test.