Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

कीर्तिकीर्तिकरो नित्यो रोचिष्णुः कल्मषापहः । जितानन्दो महावीर्यो हंसः संहारकारकः

Transliteration

kīrtikīrtikaro nityo rociṣṇuḥ kalmaṣāpahaḥ | jitānando mahāvīryo haṃsaḥ saṃhārakārakaḥ

Translation

وہ خود جلال ہے اور جلال عطا کرنے والا؛ ازلی، تاباں، گناہ و آلودگی کو مٹانے والا۔ وہ سرورِ حقیقی سے غم کو مغلوب کرنے والا، عظیم شجاعت والا، پاکیزہ ہنس (ہمس) اور وقتِ مقررہ پر فنا کا کارساز ہے۔

Word by Word

• कीर्तिकीर्तिकरः: producer of fame; fame itself and its maker
• कीर्तिकीर्तिकरः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक) + कीर्तिकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (कीर्तिः एव कीर्तिः, तां करोति इति)

• नित्यः: eternal
• नित्यः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• रोचिष्णुः: radiant; shining
• रोचिष्णुः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुच् (धातु) + इष्णु (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (इष्णु-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कल्मषापहः: remover of sin/impurity
• कल्मषापहः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कल्मष (प्रातिपदिक) + अपह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्मषस्य अपहः = नाशकः)

• जितानन्दः: one who has conquered bliss; supremely blissful
• जितानन्दः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त; जि धातु) + आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त) + सुबन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (जितः आनन्दः यस्य / आनन्दं जितवान्)

• महावीर्यः: of great valor/power
• महावीर्यः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महत् वीर्यम् यस्य)

• हंसः: Hamsa (swan; mystical name)
• हंसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• संहारकारकः: agent of dissolution/destruction
• संहारकारकः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संहार (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (संहारस्य कारकः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A radiant, eternal deity crowned with light; a swan (haṃsa) emblem near the feet or as a subtle vahana-symbol; flames or a cosmic dissolution backdrop kept auspicious; devotees receiving ‘glory’ as garlands/auras.

Characters & Entities

• Sūrya
• Haṃsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Sun’s radiance symbolizes purification: devotion and remembrance burn impurities and establish enduring honor and inner joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned; the emphasis is on sin-removal and cosmic function through Sūrya’s names.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse supports japa for purification (pāpa-kṣaya) and spiritual brightness.